Haciz aşaması, borçlu açısından çoğu zaman geç fark edilen bir aşamadır. Oysa İİK ve HMK sisteminde borçluya tanınan yolların büyük kısmı kısa sürelere bağlıdır ve haciz uygulandıktan sonra kullanılabilecek araçlar daralır. Bu rehber, takibin hangi anında hangi kapının açık olduğunu sırasıyla ele alır.
İlk Ayrım: Takibin Türünü Doğru Okumak
Elinize ulaşan belgenin ödeme emri mi, icra emri mi olduğu her şeyi belirler. İlamsız takipte borca, imzaya veya yetkiye itiraz takibi kendiliğinden durdurur; kambiyo senedine dayalı takipte itiraz kural olarak takibi durdurmaz ve icra mahkemesinden ayrıca karar alınması gerekir. İlama dayalı takipte ise itiraz yolu yoktur, ancak icranın geri bırakılması talep edilebilir.
Haczedilemeyen Mal ve Haklar
- Borçlunun ve ailesinin geçimi için zorunlu ev eşyası
- Mesleğin sürdürülmesi için gerekli araç ve gereçler
- Maaş ve ücretin kanunla korunan bölümü
- Kanunun haczi yasakladığı belirli sosyal yardım ve ödemeler
Haczedilmezlik iddiası, memur işleminin öğrenilmesinden itibaren kısa süre içinde icra mahkemesine şikâyet yoluyla ileri sürülür. Süre kaçırıldığında, esasen haczi mümkün olmayan bir mal üzerindeki işlem ayakta kalabilir.
Kıymet Takdiri ve Satış Aşamasında İtiraz
Haczedilen taşınır veya taşınmaza biçilen değer, ihaleden elde edilecek bedeli doğrudan etkiler. Kıymet takdirine itiraz süresi kısadır ve raporun tebliğine bağlıdır. İtirazın etkili olması için piyasa değerini gösteren emsal satış verileri, ekspertiz raporu veya taşınmazın imar ve yapı durumuna ilişkin belgeler sunulmalıdır; yalnızca değerin düşük olduğunu söylemek sonuç doğurmaz.
Anlaşma mı, Mahkemeye Taşımak mı?
Borçlunun önündeki yol ayrımı, alacaklı ile yapılandırma yapmak ile itiraz ve şikâyet yollarını sonuna kadar kullanmak arasındadır. Yapılandırma, satış tarihini erteleyebilir ve masraf yükünü azaltır; ancak yapılan taahhüdün yerine getirilmemesi ayrı sonuçlar doğurabilir. Buna karşılık takipte açık bir usul sakatlığı, örneğin tebligatın usulsüz olması varsa, mahkeme yolunun sağlayacağı kazanım anlaşmadan daha güçlü olabilir.
Kontrol Listesi
- Tebligat tarihi ve tebliğ şekli doğrulanır.
- Takip dayanağı belge ile talep edilen tutar karşılaştırılır.
- Haczedilen mallar, haczedilmezlik kapsamı yönünden gözden geçirilir.
- Satış ilanı ve kıymet takdiri tebliğ tarihleri takvime işlenir.
Bu içerik genel bilgi sunar. İcra dosyalarında hakların büyük bölümü tebliğ tarihine bağlı olduğundan, elinize bir belge ulaştığında gecikmeden hukuki destek almanız isabetli olacaktır.