İcra takibinde en çok karıştırılan iki kavram itiraz ve şikâyettir. İkisi farklı mercilere yapılır, farklı sonuç doğurur ve süreleri birbirine benzese de başlangıçları ayrıdır. İİK ve HMK ekseninde bu rehber, ödeme emri geldikten sonra hangi yolun seçileceğini ve haciz aşamasındaki denetim imkânlarını ele alır.
İtiraz ile Şikâyetin Ayrımı
İtiraz, borcun kendisine veya imzaya yöneliktir ve icra dairesine yapılır. Şikâyet ise icra dairesinin bir işleminin hukuka aykırı, hadiseye uygun olmayan veya bir hakkın yerine getirilmemesi niteliğinde olduğu iddiasıyla icra mahkemesine yapılır. Haczedilemeyecek bir malın haczedilmesi ya da usulsüz bir işlem yapılması itiraz konusu değil, şikâyet konusudur.
Ödeme Emrine İtiraz Süresi
- Genel haciz yolunda ödeme emrine itiraz süresi tebliğden itibaren yedi gündür.
- Kambiyo senetlerine özgü takipte itiraz süresi beş gündür ve itiraz icra mahkemesine yapılır.
- İmzaya itiraz ayrıca ve açıkça yapılmalıdır; sadece borca itiraz edilmesi imzayı kabul sonucunu doğurur.
- Süresinde yapılmayan itiraz, takibi kesinleştirir ve haciz aşamasının önünü açar.
İtirazın Kaldırılması mı, İptali mi?
Alacaklı, elindeki belgenin niteliğine göre iki yoldan birini seçer. İİK kapsamında sayılan belgelere dayanıyorsa icra mahkemesinde itirazın kaldırılmasını isteyebilir; elinde bu nitelikte belge yoksa genel mahkemede itirazın iptali davası açar. Yanlış yolun seçilmesi, esasa girilmeden ret sonucunu doğurur. İtirazın iptali davasında görev, alacağın niteliğine göre asliye hukuk, asliye ticaret veya tüketici mahkemesinde olabilir.
Haciz Aşamasındaki Denetim
- Haczedilemezlik iddiası, öğrenmeden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine bildirilir.
- Maaş haczinde kesinti oranı ve öncelik sırası kontrol edilmelidir.
- Üçüncü kişinin mülkiyet iddiası varsa istihkak prosedürü ayrı olarak işler.
- Kıymet takdirine itirazın kendi süresi vardır ve ihale aşamasından önce kullanılmalıdır.
İcra Mahkemesinde Yetki
Şikâyet ve icra mahkemesinin görevine giren talepler, icra takibinin yapıldığı icra dairesinin bağlı bulunduğu icra mahkemesine yöneltilir. Takip yerine ilişkin bir yetki itirazı varsa, bu itiraz da ödeme emrine itiraz süresi içinde ve açıkça ileri sürülmelidir; aksi hâlde yetki kesinleşir.
Ödeme Planı mı, Yargılama mı?
Borç kabul ediliyor ve tartışma yalnızca ödeme kapasitesindeyse, taksitlendirme talebi ve haczin kaldırılmasına yönelik anlaşma çoğu zaman en hızlı çözümdür. Buna karşılık borcun varlığı veya miktarı tartışmalıysa, süresinde yapılacak itiraz tek koruyucu adımdır; sonradan yapılan ödeme görüşmeleri kaçırılmış itiraz süresini geri getirmez.
Bu metin genel bilgilendirme sunar. Takibin türü, dayanak belge ve tebligat tarihi değiştiğinde izlenecek yol tamamen farklılaşır; ödeme emri örneğinizle birlikte vakit kaybetmeden hukuki destek almanız önemlidir.