Elektronik ortamda uygulanan hacizlerde borçlu çoğu zaman durumu, hesabına erişemediği anda fark eder. İİK ve HMK çerçevesinde bu noktada iki farklı yol vardır ve karıştırılmaları hak kaybına yol açar: takibin kendisine yönelik itiraz ile haciz işlemine yönelik şikâyet. Aşağıda hangi durumda hangisinin kullanılacağı ve delilin nasıl toplanacağı ele alınmaktadır.
Haczin Nerede Doğduğunu Tespit Etmek
İlk adım, hacze dayanak takip dosyasını bulmaktır. Bloke konulan kurum yazısında dosya numarası ve icra dairesi bilgisi yer alır; bu bilgiyle dosya incelenerek ödeme emrinin ne zaman ve hangi adrese tebliğ edildiği kontrol edilmelidir. Uygulamada en çok karşılaşılan sorun, ödeme emrinin eski adrese tebliğ edilmiş olması ve borçlunun süreçten haberdar olmamasıdır.
İtiraz mı, Şikâyet mi
- Borcun bulunmadığı, imzanın kabul edilmediği veya zamanaşımı ileri sürülecekse: ilamsız takipte ödeme emrine itiraz yolu, tebliğden itibaren yedi gün içinde kullanılır
- Tebligat usulsüz yapılmışsa: öğrenme tarihi bildirilerek usulsüz tebligat şikâyeti yapılır ve süre öğrenme anına göre yeniden değerlendirilir
- Haczedilemeyecek bir mal veya alacak haczedilmişse: icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilir
Haczedilemezlik İddiasının Belgelenmesi
Maaş hesabının tamamının bloke edilmesi, emekli aylığına veya sosyal yardım niteliğindeki ödemelere dokunulması gibi durumlarda iddia belgeyle desteklenmelidir. Bu nedenle hesap dökümü, ödemenin kaynağını gösterecek biçimde (açıklama alanları görünür şekilde) alınmalı; ödemenin niteliğine ilişkin kurum yazısı dosyaya eklenmelidir. Birden çok hesabın bulunduğu hâllerde her hesap ayrı ayrı değerlendirilir.
Kayıt ve Döküm Delilleri
- Dosya safahatının tarihli çıktısı: hangi işlemin ne zaman yapıldığını gösterir.
- Banka blokesine ilişkin bildirim ve tarihi.
- Ödeme yapılmışsa dekont ve dosya hesabına işlenip işlenmediğinin kontrolü.
- Yapılandırma veya taksitlendirme varsa buna ilişkin protokol.
Şikâyette Süre ve Kapsam
Şikâyet, kural olarak işlemin öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde yapılır; kamu düzenine aykırılık ve haczedilemezlik gibi bazı hâller ise süreye bağlı olmaksızın ileri sürülebilir. Bu ayrımın dilekçede açıkça belirtilmesi, süre itirazıyla karşılaşıldığında dosyanın esasına girilmesini kolaylaştırır. Ayrıca haczin kaldırılması talebiyle birlikte, işlemin durdurulmasına yönelik talep de aynı dilekçede ileri sürülmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Takibin türü ve tebligat geçmişi izlenecek yolu değiştirdiğinden, süre kısa olduğu için vakit kaybetmeden hukuki destek alınması önerilir.