Banka hesabına ya da araç kaydına düşen elektronik haciz, borçlunun çoğu zaman takipten haberdar olduğu ilk andır. Bu aşamada verilen en yaygın yanlış karar, her durumda aynı dilekçenin yazılmasıdır. Oysa İİK sisteminde borca itiraz ile icra memurunun işlemine şikâyet birbirinden tamamen farklı iki yoldur ve süreleri de aynı değildir.
Borca İtiraz mı, İşleme Şikâyet mi
Ödeme emri size tebliğ edilmiş ve borcun kendisine ya da miktarına karşı çıkıyorsanız, yapılacak iş kanunda öngörülen süre içinde icra dairesine itirazdır. Buna karşılık borç tartışmalı olmasa bile haczin usulüne aykırı biçimde uygulandığını düşünüyorsanız, başvuru icra hukuk mahkemesine yapılacak şikâyettir. Şikâyet kural olarak süreye bağlıdır; ancak bir hakkın yerine getirilmemesi ya da işlemin kamu düzenine aykırılığı hâllerinde süre koşulu farklı değerlendirilir.
Haczedilemezlik İddiasının Kurulması
Uygulamada en çok sonuç doğuran savunma, hacze konu değerin kanunen haczedilemeyeceği ya da ancak kısmen haczedilebileceğidir. Maaş ve ücretlerin yalnızca kanunda belirlenen oranda haczi mümkündür; emekli aylıkları bakımından ise özel sosyal güvenlik mevzuatı ayrı bir koruma öngörür. Hesaba giren paranın kaynağının maaş olduğu belgelenmediğinde ise banka bakımından bu para sıradan bir mevduattan farksızdır. Bu nedenle iddia, hesap dökümü ve bordroyla birlikte kurulmalıdır.
Şikâyet Dosyasında Sık Görülen Delil Eksikliği
- Hesabın maaş hesabı olduğunu gösteren banka yazısının alınmaması
- Haczin hangi tarihte ve hangi tutarda uygulandığını gösteren dökümün sunulmaması
- Ödeme emrinin tebliğine ilişkin tebligat parçasının incelenmemesi
- Daha önce yapılan kısmi ödemelerin dekontlarla eşleştirilmemesi
- Aynı takipte birden çok hesaba uygulanan haczin toplu tablo hâlinde gösterilmemesi
Adım Sırası
- Takip dosyası incelenerek takibin türü ve dayanağı belirlenir.
- Tebligatın usulüne uygunluğu kontrol edilir; usulsüz tebligat iddiası varsa öğrenme tarihi tespit edilir.
- Borca itiraz mı şikâyet mi gerektiği belirlenip doğru mercie başvurulur.
- Haczin kaldırılması talebiyle birlikte, gerekiyorsa takibin durdurulmasına ilişkin talep ayrıca yazılır.
Haczedilen Mal Üçüncü Kişiye Aitse
Borçlunun elinde bulunan ancak başkasına ait olan malların haczi hâlinde izlenecek yol istihkak prosedürüdür. Bu iddia da süreye tabidir ve mülkiyetin kime ait olduğunu gösteren fatura, sözleşme ve ödeme kayıtlarıyla desteklenmediğinde sonuç vermez. HMK'nın ispata ilişkin kuralları burada da geçerlidir.
Elektronik hacizlerde birkaç günlük gecikme bile paranın alacaklıya ödenmesi sonucunu doğurabilir. Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır; dosyanızın türü ve tebligat geçmişi farklı bir yol gerektirebileceğinden vakit kaybetmeden hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.