Elektronik haciz, borçlunun banka hesaplarına ve kayıtlı malvarlığına fiziksel bir haciz işlemi olmaksızın, sistem üzerinden bloke konulmasıdır. Hızlıdır; bu hız aynı zamanda hatalı ve ölçüsüz uygulamaların da hızlı yayılması anlamına gelir. İİK çerçevesinde e-hacze karşı yapılacak işlem, borca itirazdan tümüyle farklı bir hattır ve şikâyet kurumu üzerinden yürür.
Borca İtiraz mı, Şikâyet mi?
Ayrım şudur: takibin dayanağına, yani borcun kendisine karşı çıkılıyorsa ödeme emrine itiraz edilir ve bu itiraz icra dairesine, süresi içinde yapılır. Buna karşılık takip kesinleşmiş, ancak haciz işleminin kendisi hukuka aykırı biçimde uygulanmışsa yapılacak şey icra mahkemesine şikâyettir. Haczedilmezlik iddiaları, ölçüsüzlük ve usulsüz uygulama bu ikinci başlıktadır. İkisinin karıştırılması, hem sürenin boşa geçmesine hem de yanlış mercie başvuru nedeniyle işlemin reddine yol açar.
Haczedilemeyecek Değerler ve Sınırlar
- Maaş ve ücret üzerinde kanunun izin verdiği orandan fazlasına konulan bloke
- Emekli aylığı gibi, borçlunun açık muvafakati olmaksızın hacze konu edilemeyecek ödemeler
- Nafaka alacaklarına ilişkin hesaplar ve amacına özgülenmiş sosyal yardım ödemeleri
- Borçlunun ve ailesinin geçimi için zorunlu, ekonomik değeri sınırlı eşyalar
- Aynı borç için birden çok hesapta toplam borcu kat kat aşan tutarda bloke tutulması
Kaldırma Talebinde İzlenecek Sıra
- İcra dosyası UYAP üzerinden incelenir; hacze konu tarih, tutar ve dayanak müzekkere tespit edilir.
- Bankadan blokenin hangi tarihte ve hangi tutarda konulduğuna dair yazı temin edilir.
- Hesabın niteliğini gösteren belge çıkarılır: maaş hesabı ise işveren yazısı, emekli aylığı ise kurum belgesi.
- İcra dairesine hacze konu tutarın düzeltilmesi için başvurulur; bu talebin tarihi mutlaka kayıt altına alınır.
- Talep karşılanmazsa icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilir ve gerekiyorsa işlemin durdurulması ayrıca istenir.
Alacaklı Tarafın Bakış Açısı
Alacaklı yönünden risk, ölçüsüz e-hacizle sonuçlanan taleplerin şikâyetle kaldırılması ve bu süreçte satış aşamasının gecikmesidir. Tebligatın usulüne uygun yapılmaması ise takibin bütününü tartışmalı hâle getirir; bu nedenle tebliğ evrakının ilk aşamada denetlenmesi, alacaklı bakımından da koruyucu bir adımdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Takibin türü, dayanağı ve hesabın niteliği izlenecek yolu tümüyle değiştirebilir; blokeyle karşılaştığınızda dosyanızı bir hukukçuya inceletmeniz sağlıklı olur.