Dolandırıcılık mağdurunun ilk saatlerdeki refleksi, çoğu zaman dosyanın sonraki bir yılını belirler. Para bir ödeme kuruluşu, elektronik para kuruluşu ya da kripto varlık hizmet sağlayıcısı üzerinden hareket ettiyse, izleme çabası hem hızlı hem de usule uygun yürütülmelidir. Bu rehber 5411 sayılı Bankacılık Kanunu, 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun, sermaye piyasası mevzuatındaki kripto varlık düzenlemeleri ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun aklama suçuna ilişkin hükümleri ekseninde adımları ele alır.
İlk saatlerde yapılması gerekenler
- Havale, EFT veya transfer işlemine ait referans numarası, tarih, saat ve alıcı bilgileri eksiksiz kaydedilir.
- Kendi bankanıza yazılı bildirim yapılarak işlemin iadesi talep edilir; sözlü bildirimle yetinilmez.
- Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet dilekçesi verilir ve dilekçede alıcı hesapların bloke edilmesi açıkça istenir.
- Kripto transferi varsa cüzdan adresi, işlem karması ve borsa hesabı bilgileri dilekçeye eklenir.
- Platformla yapılan tüm yazışmalar, ekran kayıtları ve reklam görselleri arşivlenir.
Paranın izlenmesi neden gecikir
Fonlar genellikle tek bir hesapta durmaz; kısa aralıklarla birden çok hesaba, farklı kuruluşlara ve kimi zaman yurt dışına aktarılır. İzleme talebi yalnızca ilk alıcı hesap için yapıldığında, zincirin devamı görünmez kalır. Bu nedenle dilekçede yalnızca bilinen hesabın değil, o hesaptan yapılan çıkışların da tespiti talep edilmelidir. Aracı kuruluşların müşterini tanı yükümlülüğü kapsamında tuttukları kayıtlar, zincirin kimlik boyutunu ortaya çıkarabilir.
Hukuki ve cezai yolun birlikte yürütülmesi
Ceza soruşturması, mağdurun alacağını tek başına tahsil etmez. El koyma ve iade talepleri soruşturma içinde ileri sürülürken, hukuk yargısında haksız fiil veya sebepsiz zenginleşme temelli talepler ve ihtiyati tedbir başvuruları ayrıca değerlendirilmelidir. İki yolun aynı belge setiyle beslenmesi, çelişkili beyan riskini azaltır.
Usule aykırı işlemin sonuçları
En sık görülen sorunlar; şikâyet dilekçesinin hesap bilgileri olmadan verilmesi ve bloke talebinin gecikmesi, mağdurun kendi hesabına gelen üçüncü kişi paralarını fark etmeden kendisinin de aracı konuma düşmesi, platformun yurt dışı merkezli olması nedeniyle muhatap belirlenemeden dilekçe verilmesi ve yetkisiz kuruluşa yapılan ödemenin sözleşmesel bir yatırım gibi nitelendirilmesidir. Ayrıca hesabına şüpheli para geçen kişiler bakımından, kendi hesabına uygulanan bloke ve tedbirlere karşı başvuru yolunun süresinde işletilmesi gerekir.
Belgeyi nasıl düzenlemeli
Dosya, işlem tarihine göre sıralanmış tek bir akış tablosuyla açılmalıdır: tarih, tutar, gönderen, alıcı, aracı kuruluş ve dayanak belge. Bu tablo hem savcılık hem mahkeme aşamasında dosyanın anlaşılmasını hızlandırır; bilirkişi incelemesi gerektiğinde de inceleme alanını daraltarak süreyi kısaltır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır ve her olay kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir. Fon hareketleri hızlı olduğundan, durumu fark ettiğiniz anda hem ilgili kuruluşa hem de adli mercilere başvurulması ve bir avukatla çalışılması önerilir.