İcra takibinde borçlunun ya da üçüncü kişinin hakkını koruması, çoğu zaman kısa ve kesin sürelerle çevrili bir alanda hareket etmeyi gerektirir. Özellikle satış aşaması ve elektronik haciz uygulamaları, itiraz ile şikâyetin birbirinden ayrıldığı ve yanlış yolun seçilmesinin doğrudan hak kaybı doğurduğu iki başlıktır. Bu rehber 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ekseninde bu adımları ele alır.
İtiraz mı, şikâyet mi
İtiraz kural olarak borcun kendisine, miktarına veya imzaya yöneliktir ve icra dairesine yapılır. Şikâyet ise icra müdürlüğünün işleminin hukuka aykırılığına ilişkindir ve icra mahkemesine yöneltilir. Satış ilanının usulüne uygun tebliğ edilmemesi, kıymet takdirinin hatalı yapılması veya haczedilemeyecek bir malın haczedilmesi şikâyet konusudur. Bu ayrım karıştırıldığında dilekçe süresinde verilse bile görev veya yol yönünden reddedilir.
Satış sürecinde kontrol edilecek başlıklar
- Kıymet takdiri raporunun tebliği ve rapora karşı süresi içinde itiraz edilip edilmediği.
- Satış ilanının ilgililere usulüne uygun tebliğ edilmesi ve ilan içeriğinin eksiksizliği.
- Taşınmazda mükellefiyetler listesinin doğru düzenlenmesi.
- Elektronik satış sisteminde teklif verme dönemlerinin ve teminat şartlarının doğru uygulanması.
- İhale bedelinin yatırılması ve tescil aşamasındaki işlemlerin sırası.
E-haciz uygulamasında sınırlar
Elektronik ortamda uygulanan hacizler hızlıdır; hatanın da hızlı büyüdüğü yer burasıdır. Emekli aylığı üzerine borçlunun muvafakati olmaksızın haciz konulması, asgari ücretin altına düşürecek şekilde maaş kesintisi yapılması, aynı alacak için birden fazla hesaba tekrarlayan blokaj uygulanması ve haczin kaldırılmasına rağmen bankaya bildirim yapılmaması en sık rastlanan sorunlardır. Bu durumlarda başvuru, bankaya değil işlemi yapan icra dairesine ve gerekirse icra mahkemesine yöneltilir.
Usule aykırı işlem riskini azaltan pratikler
- Tebligat parçalarının tarihleri tek bir tabloda tutulur; süre hesabı bu tablodan yapılır.
- Dosya bazlı değil, alacaklı ve mal bazlı bir takip listesi oluşturulur.
- Üçüncü kişi istihkak iddiaları, malın kimin zilyetliğinde bulunduğu belirtilerek ve belgeyle desteklenerek yapılır.
- İhalenin feshi talebinde, ileri sürülen her aykırılığın ihale bedeline etkisi ayrıca açıklanır.
Sonuç alınamazsa hangi yol kalır
Şikâyet reddedilse dahi, işlemden doğan zarar için genel hükümlere göre sorumluluk tartışması gündeme gelebilir. Ayrıca borcun esasına ilişkin uyuşmazlıklarda menfi tespit ve istirdat yolları ayrı bir güzergâh oluşturur. Hangi yolun seçileceği, ödeme yapılıp yapılmadığına ve takibin kesinleşme durumuna göre belirlenmelidir.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve sunar. İcra dosyalarında süreler çok kısa olduğundan, size tebliğ edilen ilk evrakla birlikte bir avukata başvurmanız hak kaybı ihtimalini azaltır.