Haciz işlemi, borçlunun malvarlığına doğrudan dokunan ve çoğu zaman habersiz öğrenilen bir icra işlemidir. Elektronik ortamda uygulanan hacizlerde ise borçlu genellikle durumu banka hesabına erişemediğinde fark eder. Bu noktada atılacak adımın niteliği önemlidir: itiraz ile şikayet birbirinden farklı yollardır ve karıştırılmaları hak kaybına yol açar.
İtiraz mı Şikayet mi
Ödeme emrine karşı ileri sürülen borca ve imzaya itiraz, takibin başındaki bir aşamadır ve icra dairesine yöneltilir. Buna karşılık haczin uygulanma biçimine, haczedilemeyecek bir mal veya alacağın haczedilmiş olmasına ya da memur işleminin yasaya aykırılığına yönelik başvuru şikayettir ve icra mahkemesine yapılır. İİK, şikayet için kural olarak öğrenmeden itibaren yedi günlük bir süre öngörür; kamu düzenine aykırılık ve hakkın yerine getirilmemesi gibi hâllerde ise süresiz şikayet mümkündür.
Yetki Neden Tartışmaya Kapalı
Şikayet, işlemi yapan icra dairesinin bağlı bulunduğu icra mahkemesine yapılır. Bu yetki kesindir; taraflar başka bir mahkemeyi kararlaştıramaz ve mahkeme yetkisizliği kendiliğinden dikkate alır. Borçlunun ikamet ettiği il ile takibin yürütüldüğü il farklıysa, başvurunun yanlış yere yapılması sürenin boşa geçmesi anlamına gelir. Takip dosyasının numarası ve icra dairesinin adı, başvurunun ilk satırında yer almalıdır.
E-Haczin Kendine Özgü Sorunları
- Aynı borç için birden fazla bankaya eş zamanlı bloke konulması ve toplam blokenin alacak miktarını aşması
- Maaş hesabı üzerine konulan blokede yasal sınırın aşılması; maaşın belirli bir kısmının haczedilemeyeceği kuralının gözetilmemesi
- Nafaka alacakları için özel rejimin işletilmemesi
- Emekli aylığı, sosyal yardım ve benzeri ödemelerin haczedilemezliğine ilişkin itirazın süresinde ileri sürülmemesi
- Bloke kaldırıldıktan sonra bankanın kaydı güncellememesi nedeniyle erişimin açılmaması
Üçüncü Kişinin Konumu
Haczedilen malın borçluya değil üçüncü bir kişiye ait olduğu ileri sürülüyorsa, istihkak iddiası gündeme gelir. Bu iddianın haciz sırasında veya öğrenildikten sonra yasal süre içinde bildirilmesi gerekir; bildirim üzerine icra dairesi tarafların beyanını alır ve uyuşmazlık icra mahkemesinde çözülür. Mülkiyeti gösteren fatura, ruhsat, tapu kaydı ve ödeme belgeleri baştan sunulmalıdır.
Şikayetin Etkisi ve Takibin Seyri
Şikayet, kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz; bu nedenle satış aşamasına gelinmiş dosyalarda icranın geri bırakılması ayrıca istenmelidir. HMK'nın genel usul hükümleri, icra mahkemesindeki basit yargılama usulü çerçevesinde uygulanır; duruşma günü ve delil sunma süreleri sıkı işler. Talep açık yazılmadığında mahkeme kendiliğinden genişletme yapamaz, bu yüzden hangi işlemin iptalinin istendiği tek tek gösterilmelidir.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir ve her takip dosyasının kendi seyri vardır. Hesabınıza bloke konulduğunu fark ettiğinizde süreler işlemeye başladığından, dosyayı gecikmeden bir hukukçuyla incelemeniz yararınıza olacaktır.