İcra takibinde borçlu ve üçüncü kişiler için en somut etki, satış ve haciz işlemleriyle ortaya çıkar. Bu aşamada yapılan hataya karşı izlenecek yol, klasik bir dava değil, kendine özgü kuralları olan şikâyet ve itiraz mekanizmalarıdır. Yolun karıştırılması, işlem hukuka aykırı olsa bile denetimsiz kalmasına neden olabilir.
İtiraz ile Şikâyeti Ayırmak
İİK sisteminde borcun kendisine yönelik karşı çıkışlar itiraz, icra dairesinin yaptığı işlemin usule veya kanuna aykırı olduğu yönündeki karşı çıkışlar ise şikâyet olarak adlandırılır. Satışın usulsüz yapıldığı, kıymet takdirinin hatalı olduğu ya da haczin kanunen haczedilemeyecek bir değere uzandığı iddiaları şikâyet kapsamındadır ve icra mahkemesi önünde ileri sürülür. Bu ayrımın dilekçede doğru kurulmaması, başvurunun reddine yol açan en yaygın nedenlerden biridir.
E-Haciz Uygulamasında Sık Görülen Aksaklıklar
- Maaş hesabına konulan hacizde, kanunen haczi mümkün olmayan kısmın gözetilmemesi
- Emekli aylığına ilişkin özel korumanın uygulanmadığı hâllerde rızanın aranmaması
- Nafaka, sosyal yardım gibi niteliği gereği farklı değerlendirilmesi gereken ödemelerin ayrıştırılmaması
- Borç ödendiği hâlde hacizlerin kaldırılmaması ve blokenin devam etmesi
- Aynı alacak için birden fazla hesapta orantısız bloke uygulanması
Satış Aşamasında Kontrol Edilecekler
- Kıymet takdiri raporunun tebliğ edilip edilmediği ve rapora itiraz süresinin kaçırılmadığı doğrulanır.
- Satış ilanının usulüne uygun yapıldığı, ilan içeriğinde taşınmazın niteliğinin doğru gösterildiği kontrol edilir.
- İlgililere yapılan tebligatların geçerliliği, özellikle adres değişikliği hâllerinde incelenir.
- Taşınmaz üzerindeki mükellefiyetlerin ve şerhlerin ilanda gösterilip gösterilmediği denetlenir.
- Satış bedelinin sıra cetveline uygun dağıtılıp dağıtılmadığı takip edilir.
Süre Kaçırıldığında Ne Kalır
Şikâyet kural olarak süreye bağlıdır ve süre, işlemin öğrenildiği andan itibaren işler. Buna karşılık kamu düzenine aykırılık oluşturan bazı hâller süresiz olarak ileri sürülebilir. Bu ayrımın önceden bilinmesi, süre geçmiş görünen dosyalarda dahi hangi iddiaların gündeme getirilebileceğini belirler. Yine de süresiz şikâyet imkânına güvenerek beklemek riskli bir tercihtir; işlem tamamlandıktan sonra sonucun geri alınması çok daha zordur.
Üçüncü Kişinin Konumu
Hacizli mal üzerinde hak iddia eden üçüncü kişiler için izlenecek yol, borçlunun yolundan farklıdır. İstihkak iddiasının hangi aşamada ve hangi mercie bildirileceği, sürelerin hesabı ve icra takibinin durup durmayacağı ayrı bir planlama gerektirir. Bu planlamanın haciz tutanağının düzenlendiği gün başlaması, sonraki hak kayıplarını önler.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Takibin türü, haczin konusu ve işlemin öğrenilme biçimi süreleri doğrudan etkilediğinden, işlemle karşılaşıldığında gecikmeden bir hukukçuya başvurulması yerinde olur.