Hesaba düşen bir e-haciz bildirimi, çoğu borçlu için sürecin ilk değil son adımıdır; ödeme emri aşaması genellikle çoktan geçmiştir. Bu nedenle yapılacak iş, öfkeli bir dilekçe yazmak değil, hangi hukuki yolun hangi süreye tabi olduğunu ayırmaktır. İİK ve HMK ekseninde ilerleyen bu rehber, haciz ve e-haciz dosyalarında usul planını ele alır.
Önce Takibin Aşamasını Tespit Edin
Yapılacak her şey, dosyanın hangi noktada olduğuna bağlıdır. Ödeme emri usulüne uygun tebliğ edilmiş ve süresinde itiraz edilmemişse takip kesinleşmiştir; bu durumda borca itiraz yolu kapanır ve gündeme farklı seçenekler gelir. Tebligatın hiç yapılmadığı ya da usulsüz yapıldığı hâllerde ise usulsüz tebligat şikâyeti gündeme gelir ve öğrenme tarihi belirleyici olur. İlk adım, icra dosyasının tüm safahatının dökümünü almaktır.
Şikâyet ile İtirazı Ayırmak
Uygulamada en çok karıştırılan ikili budur. Borcun varlığına veya miktarına yönelik beyanlar itiraz; icra dairesinin işleminin hukuka aykırı olduğuna yönelik başvurular ise icra mahkemesine yapılan şikâyettir. Haczedilemeyecek mal ve haklara ilişkin iddialar şikâyet yoluyla ileri sürülür ve süresi kaçırıldığında sonuç almak güçleşir. Bu ayrım doğru kurulmadığında, haklı bir talep yalnızca yanlış adlandırıldığı için reddedilebilir.
Hesap Üzerindeki Bloke ve Haczedilemezlik İddiaları
Maaş hesapları, sosyal güvenlik ödemeleri, nafaka alacakları ve bazı yardımlar bakımından özel koruma öngörülmüştür. Bankaya yatan paranın kaynağının maaş olduğu, hesap dökümü ve işveren yazısı ile açıkça gösterilmelidir; kaynağı belirsiz bakiyeler için bu iddia zayıf kalır. Maaş haczinde kanunda öngörülen sınırın aşılıp aşılmadığı ayrıca kontrol edilir.
Üçüncü Kişiye Ait Malda İstihkak
Haczedilen taşınır gerçekte üçüncü kişiye aitse istihkak iddiası, haciz sırasında ya da kanunda öngörülen süre içinde ileri sürülmelidir. Fatura, sözleşme ve ödeme kaydı gibi belgelerin tarihleri, iddianın inandırıcılığını doğrudan etkiler.
Taksitlendirme ile Dava Arasındaki Tercih
Alacaklı ile yapılacak taksit sözleşmesi haczi durdurabilir ancak borcun kabulü sonucunu doğurur; bu nedenle itiraz veya şikâyet ihtimali güçlü olan dosyalarda aceleyle imza atılmamalıdır. Buna karşılık ticari faaliyeti fiilen durduran bir hacizde, hukuki yol sürerken yapılacak sınırlı bir mutabakat zararı azaltabilir. Karar, yalnızca borç tutarına göre değil, dosyadaki usuli hataların gücüne göre verilmelidir.
Yazılanlar genel bilgi niteliğindedir; icra dosyalarında süreler kısa ve çoğu kez kesin olduğundan, bildirimi aldığınız gün dosyanızı bir hukukçuyla incelemeniz önerilir.