Ödeme emri tebliğ edildiğinde borçlunun karşısında tek değil iki sayaç işlemeye başlar: itiraz süresi ve mal beyanı süresi. İkisi aynı anda başlar, ancak birinin kaçırılması diğerinden bağımsız sonuç doğurur. Bu rehber, İİK ve HMK çerçevesinde itiraz ile mal beyanı yükümlülüğünün takvimini ve anlaşma arayışının bu takvimi nasıl bozduğunu ele alır.
Önce Takibin Türünü Okuyun
Ödeme emrinin üst kısmındaki takip türü, itirazın nereye ve nasıl yapılacağını belirler. İlamsız takipte itiraz icra dairesine yapılır ve kural olarak takibi durdurur. Kambiyo senedine dayalı takipte ise itiraz mercii icra mahkemesidir ve takip kendiliğinden durmaz. İlamlı takipte itiraz değil, icranın geri bırakılması talebi gündeme gelir. Yanlış mercie yapılan bir itiraz, süresi içinde yapılmış olsa dahi sonuç doğurmayabilir.
İtirazın Kapsamını Doğru Yazın
- Borcun tamamına mı, bir kısmına mı itiraz edildiği açıkça belirtilmelidir
- İmzaya itiraz ediliyorsa bu ayrıca ve açıkça yazılmalıdır; aksi hâlde imza kabul edilmiş sayılabilir
- Yetkiye itiraz, esasa itirazla birlikte ve sırasına uygun ileri sürülmelidir
- Kısmi itirazda kabul edilen tutar rakamla gösterilmelidir
Mal Beyanı Ayrı Bir Yükümlülüktür
Borca itiraz edilmiş olması, mal beyanında bulunma yükümlülüğünü tek başına ortadan kaldırmaz. Takibin durduğu hâller ile durmadığı hâller birbirinden ayrılmalı; beyan yükümlülüğü doğuyorsa gerçeğe uygun ve eksiksiz bildirim yapılmalıdır. Eksik ya da gerçeğe aykırı beyan, ayrı bir yaptırım riski doğurur. Beyanda malvarlığı unsurları, gelir kaynağı ve varsa üçüncü kişilerdeki alacaklar birlikte gösterilir.
Görüşme Yürürken Takvim Durmaz
Alacaklıyla taksitlendirme görüşmesi yapılırken sürelerin geçmesi, uygulamada en sık karşılaşılan kayıptır. Pratik yöntem şudur:
- İtiraz ve beyan süresince görüşme sürse dahi dilekçeler hazırlanır ve süresinde verilir.
- Anlaşma sağlanırsa, ödeme taahhüdünün icra dosyasına usulüne uygun geçirilmesi sağlanır.
- Taahhüdün ihlali hâlindeki sonuçlar, imzalamadan önce ayrıca değerlendirilir.
- Haciz ihtimali olan malvarlığı için önceden koruyucu adımlar planlanır.
İtirazın Kaldırılması Aşamasına Hazırlık
İtiraz üzerine alacaklının başvurabileceği yollar, elindeki belgenin niteliğine bağlıdır. Bu nedenle itiraz dilekçesi yazılırken, karşı tarafın hangi belgeyle geleceği öngörülmeli ve ödeme, takas veya zamanaşımı savunmaları belgeleriyle birlikte hazır tutulmalıdır.
Not
Buradaki açıklamalar genel usul bilgisidir; takip türü ve dosyanın aşamasına göre izlenecek yol değişir. Ödeme emrini tebliğ aldıysanız, tebliğ tarihini kaydedip vakit kaybetmeden hukuki destek almanız önerilir.