İcra dosyasında en çok zarar doğuran aşama takibin başlangıcı değil, elektronik haczin uygulanması ve satışın ilan edilmesidir. Borçlu için hesabın bloke edilmesi, alacaklı için ise satışın süresinde istenmemesi nedeniyle haczin düşmesi aynı ölçüde ağır sonuçlar doğurur. Bu rehber iki tarafın da izlemesi gereken takvimi ele alır.
E-Haciz Uygulandığında İlk Kontroller
Hesabına blokaj konulan borçlunun ilk yapması gereken, haczin dayanağını öğrenmektir: hangi dosyadan, hangi tarihte ve hangi tutar için konulmuştur? Ardından şu üç başlık kontrol edilir:
- Ödeme emri usulüne uygun tebliğ edilmiş midir? Usulsüz tebligat, takibin tüm sonraki adımlarını sakatlayabilir.
- Haczedilen kalem kanunen haczedilemeyen bir gelir midir? Maaşta haczedilebilecek oranın aşılması, emekli aylığı ve nafaka gibi kalemler için özel kurallar vardır.
- Blokaj, dosya borcunu aşan tutarda ve birden çok bankada aynı anda mı uygulanmıştır?
Bu itirazlar, borca itirazdan farklı olarak icra hukuk mahkemesine şikâyet yoluyla ileri sürülür ve şikâyet süreleri kısadır.
Satış Takvimi: Alacaklı İçin Kritik Eşik
Haciz, satış istenmediği sürece süresiz ayakta kalmaz. İcra ve İflas Kanunu, taşınır ve taşınmazlar için satış isteme süreleri öngörür; bu süre içinde satış istenmez veya istenip de gerekli avans yatırılmazsa haciz düşer ve sıra kaybedilir. Bu nedenle alacaklı vekili, haciz tutanağının tarihini dosya kapağına yazmalı, satış isteme son gününü ve avans yatırma tarihini ayrı ayrı takip etmelidir. Elektronik satış sistemi üzerinden yürütülen ihalelerde teklif dönemi, kıymet takdirine itiraz süresi ve ihalenin feshi talebi için öngörülen süre de aynı takvimde yer almalıdır.
Kıymet Takdirine İtiraz: Kaçırılmaması Gereken Aşama
Taşınmazın değeri düşük belirlendiğinde, ihale bedeli borcu karşılamaz ve borçlu hem malını hem alacağın bir kısmını kaybeder. Kıymet takdiri raporu tebliğ edildiğinde, itiraz için tanınan süre içinde emsal satış verileri, imar durumu ve yapı ruhsatı bilgileriyle desteklenmiş bir dilekçe sunulmalıdır. Bu aşamada itiraz edilmemesi, ihalenin feshi talebinde değer eleştirisinin dinlenmemesine yol açar.
Yapılandırma Görüşmesi Süreyi Durdurmaz
Taraflar arasında ödeme planı görüşülüyor olması, kanuni süreleri kendiliğinden durdurmaz. Anlaşma yapılacaksa, dosya üzerinden taahhüt verilmesinin cezai sonuçları, haczin kaldırılıp kaldırılmayacağı ve taksitlerden birinin aksaması hâlinde ne olacağı yazılı olarak netleştirilmelidir. Sözlü mutabakata güvenilerek geçirilen süreler, uygulamada en sık karşılaşılan hak kaybı sebebidir.
Kapanış
İcra dosyaları, takvim disiplinini en çok ödüllendiren alandır. Buradaki bilgiler geneldir; takibin türü, alacağın niteliği ve haczedilen malın durumu izlenecek yolu değiştireceğinden, itiraz veya anlaşma kararını almadan önce dosyanızı bir hukukçuyla incelemeniz uygun olur.