Maaşına haciz konulduğunu bordrodan öğrenen bir çalışanın ilk refleksi genellikle icra dairesini aramak olur. Oysa İİK sisteminde maaş haczine karşı yapılabilecekler, itiraz edilen konuya göre tamamen farklı mercilere gider. Yanlış kapı çalındığında sonuç, hak kaybı değilse bile ciddi bir zaman kaybıdır.
İki Ayrı Hukuki Yol, İki Ayrı Muhatap
Ayrımın özü şudur: borcun kendisine ya da takibe yönelik itirazlar ile haciz işleminin yapılış biçimine yönelik şikâyetler farklı yollardır. Takibe itiraz, ödeme emrinin tebliğinden itibaren işleyen süre içinde icra dairesine yapılır. Buna karşılık haczin usulüne, kapsamına veya kesinti oranına yönelik iddialar İİK'nın şikâyet yoluna tabidir ve icra hukuk mahkemesine sunulur. İkisini birbirinin yerine kullanmak, dilekçenin görevsizlikle ya da süre yönünden reddine yol açar.
Şikâyet Dilekçesinde Neyi İspatlarsınız
Maaş haczi şikâyetinde asıl mesele, kesintinin kanunun çizdiği sınırı aşıp aşmadığı ve haczin kapsam dışı kalemlere uzanıp uzanmadığıdır. Bu nedenle dilekçeye şunlar eklenmelidir:
- Son aylara ait bordrolar ve banka hesap ekstresi
- Ücret dışındaki ödemelerin niteliğini gösteren işveren yazısı
- Bakmakla yükümlü olunan kişilere ilişkin nüfus kaydı ve zorunlu giderler
- Aynı maaş üzerine konulmuş diğer hacizlerin listesi
- İcra dosyasındaki haciz müzekkeresi ve işverene tebliğ tarihi
Birden Fazla Haciz ve Sıra Sorunu
Aynı ücret üzerine birden çok haciz geldiğinde bunlar aynı anda uygulanmaz; kanunda öngörülen sıra düzenine göre biri bitmeden diğeri sıraya alınır. Uygulamada işverenin bu sırayı gözetmeden birden fazla dosyaya eş zamanlı kesinti göndermesi sık karşılaşılan bir sorundur ve doğrudan şikâyet konusudur. Nafaka alacakları bakımından ise özel bir öncelik rejimi bulunur; bu durum diğer alacaklarla aynı kefeye konulamaz.
Usule Aykırı İşlem Kontrol Listesi
Haciz sürecinde en sık rastlanan sakatlıklar şunlardır: ödeme emrinin geçersiz adrese tebliğ edilip takibin kesinleşmiş sayılması, haciz müzekkeresinin dosyada kesinleşme olmadan yazılması, kesintinin ihbar edilmeden başlatılması ve borç kapandığı halde haczin kaldırılmaması. Tebligatın usulsüz olduğu iddiası ayrı bir başvuru konusudur ve öğrenme tarihinin ispatına dayanır; bu tarih dilekçede açıkça gösterilmelidir.
Süreyi Yönetmenin Pratik Yolu
Şikâyetin bir kısmı süreye tabidir, kamu düzenine ilişkin bazı hususlar ise süresiz ileri sürülebilir. Ayrımı baştan yapmak yerine güvenli yol, öğrenme tarihinden itibaren en kısa sürede başvurmaktır. Bordronun eline geçtiği gün, işverene yazılı bilgi talebi gönderilmesi ve icra dosyasının incelenmesi, süre tartışmasını büyük ölçüde ortadan kaldırır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; kesinti oranları ve şikâyet süreleri dosyanızın özelliklerine göre farklılık gösterebilir. Maaşınıza haciz geldiyse icra dosyasını inceleterek hukuki destek almanız önerilir.