Banka hesabına konulan elektronik haczin çoğu kez borçlunun takipten haberdar olduğu ilk an olması, ilamsız icranın pratikte en çok tartışılan yönüdür. İİK ödeme emrine itiraz mekanizmasını, HMK ise genel usul çerçevesini belirler. Bu rehber, e-haciz öğrenildiğinde hangi kontrollerin yapılacağına ve itirazın hangi merci önünde ileri sürüleceğine odaklanır; çünkü doğru itirazın yanlış yere yapılması, süre kaybının en yaygın nedenidir.
Haciz Öğrenildiğinde İlk Üç Kontrol
- Takibin dosya numarası ve icra dairesi belirlenir, takip talebinin dayanağı öğrenilir
- Ödeme emrinin hangi adrese, hangi tarihte ve kime tebliğ edildiği incelenir
- İtiraz süresinin dolup dolmadığı, tebliğ tarihi esas alınarak hesaplanır
Bu üç bilgi alınmadan yapılan başvurular çoğunlukla yanlış hedefe yönelir. Takip dosyasının incelenmesi, itirazın türünü de belirler.
İtiraz mı, Şikâyet mi
İlamsız takipte borca, faize veya imzaya yönelik itiraz kural olarak icra dairesine yapılır ve süresinde yapıldığında takibi durdurur. Buna karşılık icra dairesinin işleminin usule aykırı olduğu iddiası şikâyet niteliğindedir ve icra mahkemesi önünde ileri sürülür. Haczedilemeyecek bir değere haciz konulduğu iddiası da bu ikinci gruba girer. İki yolun karıştırılması, süresi içinde yapılmış bir başvurunun sonuçsuz kalmasına yol açar.
Usule Aykırı Tebligatın Sonuçları
- Adresin uzun süredir kullanılmadığı halde eski adrese tebliğ yapılması
- Tebliğ evrakında komşu veya yönetici beyanının usulüne uygun kaydedilmemesi
- Tüzel kişilerde yetkili olmayan kişiye tebliğ yapılması
- Tebliğ şerhindeki tarih ile takip dosyasındaki tarihin uyuşmaması
Tebligatın usulsüz olduğu ileri sürülüyorsa, öğrenme tarihinin de açıkça bildirilmesi gerekir; itiraz süresi bu tarihe göre değerlendirilir.
İtiraz Sonrası: Takibin Durması ve Devamı
Süresinde yapılan itirazla takip durur; ancak bu durum alacaklının hakkını ortadan kaldırmaz. Alacaklı itirazın kaldırılması ya da iptali yollarına başvurabilir. Bu nedenle itiraz dilekçesi yazılırken yalnızca borcun reddedilmesiyle yetinilmemeli, borcun neden doğmadığı veya ödendiği, elde bulunan belgelerle uyumlu biçimde ifade edilmelidir. Sonradan değiştirilen anlatım, ikinci aşamada aleyhe yorumlanabilir.
Hesaplar Üzerindeki Haczin Kaldırılması
Maaş, nafaka veya sosyal yardım niteliğindeki ödemelerin bulunduğu hesaplarda haczin kapsamı ayrıca değerlendirilir. Bu iddia ileri sürülürken paranın kaynağını gösteren hesap dökümü ve ödemeyi yapan kurumun kaydı birlikte sunulmalıdır. Salt beyanla yapılan başvurular çoğunlukla sonuç doğurmaz.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Takibin türü, tebligat düzeni ve dosyadaki belgeler izlenecek yolu değiştirdiğinden, itiraz veya şikâyet tercihinin dosya incelenerek yapılması gerekir.