Maaş haczi, icra takibinin en görünür sonucudur ve hem borçluyu hem işvereni aynı anda yükümlülük altına sokar. İİK ve HMK ekseninde yürüyen bu süreçte hataların çoğu, haciz ihbarnamesinin ulaştığı ilk günlerde yapılan işlemlerden doğar. İtiraz ve şikâyet için tanınan sürelerin kısa olması, sonradan fark edilen usulsüzlüklerin çoğunu kullanılamaz hâle getirir.
Kesintinin Sınırı
Maaş ve ücretlerin tamamı haczedilemez; borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli kısım hariç tutulur ve kesinti kanunda öngörülen orandan aşağı olmamak üzere yapılır. Nafaka alacakları bu sınırlamanın dışında değerlendirilir ve diğer alacaklara göre önce ödenir. İşverenin kendi takdiriyle daha yüksek kesinti yapması veya hiç kesinti yapmaması, ayrı bir sorumluluk doğurur.
İşverene Ulaşan İhbarnamede İlk Kontroller
- Borçlunun kurumda gerçekten çalışıp çalışmadığı ve işten ayrılmışsa ayrılış tarihi
- Ücretin brüt ve net tutarı ile yasal kesintiler sonrası haczedilebilir taban
- Aynı borçlu için daha önce gelmiş başka haciz yazısı bulunup bulunmadığı
- Nafaka haczi varsa öncelik sırasının doğru uygulanıp uygulanmadığı
- İhbarnameye süresinde cevap verilmesi; sessiz kalmanın sonuçları
Borçlunun Elindeki Yollar
Borç henüz kesinleşmemişse ödeme emrine itiraz gündemdedir; takip kesinleşmiş ancak haciz usulsüz uygulanmışsa yol icra hukuk mahkemesine şikâyettir. Bu iki yol karıştırıldığında dosya çoğu kez süre yönünden reddedilir. Ayrıca asgari geçim sınırının altına inen kesintiler, emekli maaşı gibi kural olarak haczedilemeyen kalemlere dokunulması veya birden fazla hesabın aynı anda bloke edilmesi ayrı birer şikâyet konusudur.
Birden Fazla Haciz ve Sıra Cetveli
Aynı ücret üzerinde birden çok haciz varsa kesinti sırayla yapılır; ilk sıradaki alacak bitmeden sonraki dosyaya ödeme geçilmez. Bu nedenle alacaklı açısından kritik olan, hacze katılma tarihini ve sırasını dosyadan doğrulamaktır. Borçlu açısından ise toplam yükün, aynı anda kaç dosyadan kesinti yapıldığının takibi önem taşır.
Muvafakat ve Taksitlendirme
Borçlu, kesinti oranının yasal sınırın üzerine çıkarılmasına muvafakat edebilir; ancak bu muvafakat kanunda aranan koşullar sağlanmadan verildiğinde geçerlilik tartışması doğar. Alacaklıyla yapılan taksit anlaşması ise haczi kendiliğinden kaldırmaz; anlaşmanın icra dosyasına yansıtılması gerekir. Aksi hâlde ödeme yapılırken kesinti de sürer.
Buradaki açıklamalar genel bilgi amaçlıdır; kesinti hesabı ve itiraz yolu dosyanın türüne göre değişir. Maaşınıza haciz uygulandığını öğrendiğinizde süreleri kaçırmamak için bir hukukçuya danışmanız uygun olur.