Maaş haczi, İcra ve İflas Kanunu uygulamasında borçlunun en sık karşılaştığı ve en geç fark ettiği icra işlemidir. Kesinti çoğu zaman borçluya değil işverene tebliğ edilen bir yazıyla başlar; borçlu durumu ancak bordroda gördüğünde öğrenir. Bu gecikme, kısa şikâyet sürelerinin sessizce tükenmesine yol açar. Aşağıda, maaş haczine karşı hangi itirazın hangi mercie ve hangi sürede yapılacağı ele alınmaktadır.
Kesinti Oranının Sınırı
Maaş ve ücretler kural olarak tamamen haczedilemez; kanun, borçlunun ve ailesinin geçimi için zorunlu olan kısmı koruyarak sınırlı bir kesintiye izin verir. Uygulamada kabul edilen ölçü, ücretin dörtte birinden az olmamak üzere haciz uygulanmasıdır. Nafaka alacakları bu sınırlamanın dışında tutulur ve öncelikli olarak tahsil edilir. Borçlunun serbest iradesiyle verdiği muvafakatle daha yüksek oranda kesinti yapılması mümkündür; ancak bu muvafakatin haciz işleminden sonra ve açık biçimde verilmiş olması aranır.
Hangi Ödemeler Ücret Sayılır?
- Asıl ücret, düzenli ödenen ikramiye ve prim kalemleri kesinti hesabına dâhil edilir.
- Emeklilik aylıkları bakımından farklı bir rejim uygulanır; genel kural haczedilemezliktir.
- Kıdem ve ihbar tazminatı ile yol ve yemek yardımı gibi kalemlerin niteliği ayrıca değerlendirilir.
- Birden fazla haciz varsa sıra cetveli ve tarih önceliği kesinti oranını değiştirmez, yalnızca dağıtımı belirler.
Yedi Günlük Şikâyet ile Süresiz Şikâyet Ayrımı
Maaş haczine karşı başvurulacak yol itiraz değil, icra mahkemesine şikâyettir. Kesintinin oranı yanlış hesaplanmışsa, yani kısmen haczi mümkün olan bir alacakta ölçü aşılmışsa, şikâyet öğrenme tarihinden itibaren işleyen yedi günlük süreye tabidir. Buna karşılık tamamen haczi mümkün olmayan bir kalem üzerine haciz konulmuşsa, işlem kamu düzenine aykırılık taşıdığı için süreye bağlı olmaksızın her zaman şikâyet edilebilir. Bu ayrım yapılmadan dilekçe verildiğinde, süresi geçmiş bir şikâyet reddedilir ve kesinti devam eder.
Öğrenme Tarihini Belgelemek
Şikâyet süresi, borçlunun işlemi öğrendiği tarihte başlar. Bu nedenle bordronun teslim tarihi, banka hesabına yatan net tutarın değiştiği ilk ay ve işverenin borçluya yaptığı bilgilendirme yazısı saklanmalıdır. Öğrenme tarihi belgelenemediğinde, icra dosyasındaki tebliğ tarihi esas alınır ve süre borçlu aleyhine hesaplanır.
Kesinti Başladıktan Sonra İzlenecek Adımlar
- İcra dosyası incelenerek takibin dayanağı, kesinleşme tarihi ve işlemiş faiz kontrol edilir.
- Borç miktarı ile toplam kesinti tutarı karşılaştırılarak fazla tahsilat olup olmadığı hesaplanır.
- Oran aşımı varsa süresinde şikâyet, borcun tamamı ödenmişse haczin kaldırılması talep edilir.
- Ödeme güçlüğü sürüyorsa alacaklıyla taksitlendirme protokolü değerlendirilir.
- Birden fazla dosya varsa hepsi tek tabloda birleştirilerek toplam kesinti yükü izlenir.
Burada anlatılanlar genel çerçeveyi yansıtır; ücretin yapısı, alacağın türü ve muvafakatin varlığı sonucu değiştirir. Maaşınızdan kesinti başladıysa, ilk bordroyu gördüğünüz anda dosyayı incelettirmeniz kısa şikâyet süresini korumanın en güvenli yoludur.