Konkordato başvurusunun ardından borçlunun ücretine konulan hacizlerin akıbeti, hem alacaklıyı hem borçluyu doğrudan etkiler. İİK'nın mühlete ve ücret haczine ilişkin düzenlemeleri birlikte okunmadığında, tarafların büyük bölümü itiraz yolunu ya geç kullanır ya da yanlış mercie yöneltir. Bu rehber, mühlet ile maaş haczinin kesiştiği noktayı ve kaçırılmaması gereken kısa süreyi ele alır.
Mühlet Kararının Takiplere Etkisi
Geçici ve kesin mühlet kararlarıyla birlikte borçlu aleyhine kural olarak yeni takip başlatılamaz, başlamış takipler durur ve haciz uygulanamaz. Ancak bu kural mutlak değildir: kanun, imtiyazlı sayılan bazı alacaklar için istisna öngörmüştür. İşçi alacakları ve nafaka gibi alacaklar bakımından takip yolunun açık kalması, mühlet kararına rağmen ücret üzerinde kesinti sürmesi sonucunu doğurabilir. Bu nedenle kesintinin hangi dosyadan yapıldığı önce tespit edilmelidir.
Ücret Haczinde Sınır ve Muvafakat
Kanun, ücretin tamamının haczini yasaklamıştır. Borçlunun ve ailesinin geçimi için zorunlu olan kısım hacizden muaftır; kesinti, kanunda öngörülen alt orandan az olmamak üzere belirlenir. Nafaka alacakları bakımından bu sınır farklı işler. Borçlunun daha yüksek oranda kesintiye rıza göstermesi mümkündür; ancak haciz doğmadan önce, ileriye dönük olarak verilen genel muvafakatler geçerli sayılmaz. Bordroda birden fazla dosyanın kesinti yapması hâlinde ise sıra cetveline benzeyen bir öncelik sorunu ortaya çıkar.
Yedi Günlük Şikâyet Penceresi
Ücret haczinin sınırı aşacak biçimde uygulanması, ihbarnamenin usulsüz tebliği ya da mühlete rağmen kesinti yapılması, icra mahkemesine yapılacak şikâyetin konusudur. Bu başvuru için kanun yedi günlük süre öngörür ve süre öğrenme tarihinden işler. Kamu düzenine aykırılık oluşturan hâllerde şikâyetin süreye bağlı olmadığı kabul edilir; fakat bu istisnaya güvenerek beklemek riskli bir tercihtir, çünkü aykırılığın niteliği ancak mahkeme incelemesinde belli olur.
Taraflar İçin Kontrol Sırası
- Kesintiyi yapan dosya numarası ve alacağın türü işverenden istenir.
- Mühlet kararının tarihi ile haciz müzekkeresinin tarihi karşılaştırılır.
- Kesinti oranı, ücretin haczedilemeyen kısmı gözetilerek hesaplanır.
- Öğrenme tarihi belgelendirilir; bordro teslim tarihi bu yönden önemlidir.
- Süre içinde icra mahkemesine şikâyet edilir, gerekirse kesintinin durdurulması istenir.
Sonuç Yerine
Konkordato dosyalarında her kesinti aynı hukuki sebebe dayanmaz; alacağın niteliği sonucu tümüyle değiştirir. Kesintiyle karşılaşan tarafın, süre işlemeye başlamadan bordro ve icra dosyası kayıtlarını bir hukukçuya inceletmesi en sağlıklı yoldur.