İcra takibinde borçlu için en sarsıcı iki aşama, maaşa haciz konulması ve haczedilen malın satışa çıkarılmasıdır. Her iki aşamada da yapılabilecekler, işlemin öğrenildiği andan itibaren kısa bir zaman dilimine sıkışır. İİK'nın öngördüğü şikâyet yolu, bu dar pencerede kullanılmadığında usule aykırı işlem dahi kesinleşmiş sayılır.
Maaşın Tamamı Haczedilemez
İİK, borçlunun ve ailesinin geçimini korumak amacıyla ücret ve maaş hacizlerine sınır getirir; maaşın ancak belirli bir oranı kesilebilir ve bu oran dörtte biri aşamaz. Nafaka alacakları bakımından ise bu sınırlama uygulanmaz. Uygulamada karşılaşılan hatalar şunlardır:
- İşverenin kesintiyi net ücret yerine brüt ücret üzerinden yapması
- Birden fazla dosya için aynı anda kesinti yapılarak sınırın aşılması
- Haczi caiz olmayan sosyal yardım ve ödeneklerin kesintiye dâhil edilmesi
- Kıdem ve ihbar tazminatı gibi kalemlerin tamamının kesilmesi
Birden Fazla Haciz Varsa Sıra Önemlidir
Aynı maaş üzerinde birden çok dosyadan haciz varsa kesinti aynı anda değil sırayla yürür; ilk haciz sona ermeden sonraki dosyaya ödeme yapılmaz. İşverenin bu sıralamayı yanlış uygulaması hem borçlu hem alacaklı yönünden şikâyet konusudur. Bu nedenle maaş bordrosundaki kesinti satırının hangi dosya numarasına ait olduğunun her ay kontrol edilmesi gerekir.
Satış Aşamasında Kontrol Edilecek Noktalar
- Haciz tarihinden itibaren satış talebi için öngörülen sürenin geçip geçmediği
- Kıymet takdiri raporunun tebliğ edilip edilmediği ve rapordaki değerin güncel piyasa değeriyle örtüşüp örtüşmediği
- Satış ilanının usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği
- Taşınmazda üzerinde şerh, kira veya intifa bulunup bulunmadığının ilanda gösterilip gösterilmediği
Kıymet takdirine itiraz ile ihalenin feshi talebi ayrı yollardır. Kıymet takdiri raporuna süresinde itiraz edilmemişse, ihale sonrasında düşük bedel gerekçesine dayanmak çok daha zordur.
Şikâyet Süresi ve Süresiz Şikâyet Ayrımı
İİK'ya göre icra dairesi işlemlerine karşı şikâyet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde icra hukuk mahkemesine yapılır. Buna karşılık kamu düzenine aykırılık ve bir hakkın yerine getirilmemesi hâllerinde şikâyet süreye bağlı değildir. Ancak hangi sakatlığın süresiz şikâyet kapsamında olduğu tartışmalı olabileceğinden, süreye bağlı olmadığı varsayımıyla beklemek riskli bir tercihtir.
Bu rehber genel bilgilendirme amacı taşır; takibin türü, alacağın niteliği ve tebligat tarihleri sonuç üzerinde belirleyici olabilir. Dosyanıza özgü değerlendirme için avukat desteği almanız faydalı olacaktır.