İlamsız takip, elinde ilam bulunmayan alacaklının doğrudan icra dairesine başvurarak başlattığı takip yoludur. Borçlu açısından kritik olan an, ödeme emrinin tebliğ edildiği andır; çünkü bu tarihten itibaren işleyen kısa süre içinde itiraz edilmezse takip kesinleşir ve e-haciz dâhil tüm cebri icra araçları devreye girer. İcra ve İflas Kanunu'nun kurduğu denge tam da buradadır: alacaklıya hız, borçluya ise kısa ama etkili bir itiraz penceresi tanınır.
Ödeme Emri Tebliğ Edildiği An Başlayan Sayaç
Kural olarak borçlunun ödeme emrine itiraz süresi tebliğden itibaren yedi gündür ve bu süre hak düşürücü niteliktedir. İtiraz icra dairesine yapılır; borca, faize, yetkiye veya imzaya itiraz edilebilir. İmza itirazının ayrıca ve açıkça yapılması gerekir, aksi hâlde imza ikrar edilmiş sayılır. Yetki itirazının ise diğer itirazlarla birlikte ve aynı dilekçede ileri sürülmesi gerekir. Aynı süre içinde mal beyanında bulunma yükümlülüğü de doğar; bu yükümlülüğün ihmali ayrı bir yaptırım riski yaratır.
E-Haciz Pratikte Nasıl İşler
Takip kesinleştikten sonra alacaklının talebiyle banka hesapları, araç kayıtları ve üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklar elektronik ortamda taranıp bloke edilebilir. Bu noktada borçlu açısından iki ayrım önemlidir: haczedilemeyen veya kısmen haczedilebilen kalemler ile hesabın niteliği. Maaş hesabı, nafaka alacağı ve kanunen haczi yasak olan kalemler bakımından itiraz ve şikâyet yolları farklıdır. Hesabın maaş hesabı olduğunun banka kayıtlarıyla belgelenmesi, çoğu dosyada blokenin kısmen kaldırılmasının anahtarıdır.
İtiraz Edildi, Takip Durdu: Bundan Sonrası
Süresinde yapılan itiraz takibi kendiliğinden durdurur. Bu kez top alacaklıdadır ve önünde iki yol vardır:
- Elinde İcra ve İflas Kanunu'nun aradığı nitelikte belge varsa icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını istemek
- Genel mahkemede itirazın iptali davası açarak alacağını yargılamayla ortaya koymak
Bu iki yolun başvuru süreleri ve ispat araçları farklıdır; ayrıca her ikisinde de haksız çıkan taraf aleyhine tazminata hükmedilmesi gündeme gelebilir. Bu nedenle yol seçimi, elde bulunan belgenin niteliğine göre yapılmalıdır.
Borçlu ve Alacaklı İçin Ayrı Kontrol Listesi
- Tebligatın usulüne uygun yapılıp yapılmadığı, tebliğ tarihinin doğruluğu
- Takip talebindeki alacak kaleminin dayanağı ve faiz türü
- İtiraz dilekçesinde hangi kalemlere itiraz edildiğinin tek tek yazılması
- Haczedilen hesabın niteliği ve blokenin kapsamı
- İcra memuru işlemine karşı şikâyet yolunun ayrı bir süreye tabi olduğu
Usulsüz tebligat iddiası, süresi geçmiş görünen dosyalarda çoğu zaman tek çıkış yoludur; ancak bu iddianın da öğrenme tarihine bağlı bir takvimi vardır. Somut dosyada tebligat parçası ve icra dosyası birlikte incelenmeden yol haritası çıkarılmamalı, gerektiğinde meslek mensubundan destek alınmalıdır.