İlamsız takip, alacaklıya elinde bir mahkeme kararı olmadan icra dairesine başvurma imkânı verir. Bu hız avantajının karşılığı, borçlu tarafın çok kısa sürelerle karşılaşmasıdır. İİK, ödeme emrinin tebliğinden sonra işleyen süreleri gün üzerinden belirler ve bu süreler kaçırıldığında takip kesinleşerek haciz aşamasına geçilir. Dosyanın kaderi çoğu zaman tebligattan sonraki ilk hafta içinde belirlenir.
Tebligatın Doğruluğu İlk Sınavdır
Ödeme emri elinize geçtiğinde ilk kontrol edilecek şey, tebligatın kime, nereye ve hangi tarihte yapıldığıdır. Adres, tebliğ tarihi veya tebliğ eden kişinin kimliğine ilişkin bir usulsüzlük varsa, bunun ayrıca ve süresinde ileri sürülmesi gerekir. Usulsüz tebligat iddiası itiraz süresinin işlemeye başladığı anı değiştirebileceğinden, tüm savunmanın dayanağı hâline gelebilir.
Yedi Günlük İki Ayrı Yükümlülük
- Borca, faize veya imzaya itiraz, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine yapılır.
- Mal beyanında bulunma yükümlülüğü de aynı şekilde yedi günlük süreye bağlıdır ve itirazdan bağımsızdır.
- İmzaya itiraz ayrıca ve açıkça belirtilmelidir; genel itiraz imzayı kapsamaz.
- Borcun bir kısmına itiraz ediliyorsa, kabul edilen tutar açıkça gösterilmelidir.
Uygulamada en sık yapılan hata, itiraz edildiği için mal beyanının gerekmediğinin sanılmasıdır. Bu yükümlülüğün ihmali ayrı bir yaptırımla karşılaşma riskini doğurur.
Alacaklı Tarafında İşleyen Süreler
- İtiraz üzerine takip durur; alacaklı bunu aşmak için harekete geçmelidir.
- Elinde İİK anlamında belge bulunan alacaklı, itirazın kaldırılmasını altı ay içinde isteyebilir.
- Bu yola gitmeyen alacaklı, itirazın iptali için bir yıllık süre içinde mahkemeye başvurabilir.
- Takip kesinleştikten sonra haciz isteme hakkı da süreye bağlıdır ve zamanında kullanılmazsa dosya işlemsiz kalır.
Haciz Aşamasına Geçildiğinde
Haczedilen malın üçüncü kişiye ait olduğu iddiası ile haczedilemezlik iddiası birbirinden farklıdır ve her ikisi de kendi süresi içinde ileri sürülmelidir. Maaş haczinde kesinti oranı, ailenin geçimi için gerekli kısmın korunması ilkesine göre belirlenir. Bu itirazların icra mahkemesine yöneltilmesi gerekir; icra dairesine yapılan başvuru çoğu zaman sonuç doğurmaz.
Dosya Takibinde Pratik Düzen
Tebliğ tarihi, itiraz son günü, mal beyanı son günü ve varsa duruşma tarihleri tek bir tabloda tutulmalıdır. HMK ve İİK farklı süre türleri içerdiğinden, gün hesabında tatil günlerinin etkisi ayrıca kontrol edilmelidir.
Bu rehber genel bilgilendirme niteliğindedir. Takibin dayanağı, tebligatın şekli ve borcun türü sonucu değiştirebileceğinden, süre dolmadan bir hukukçuya danışmanız yerinde olur.