Kripto varlık vaadiyle yapılan dolandırıcılıklarda kaybın büyüklüğünü belirleyen şey çoğu zaman ilk günlerdeki refleksdir. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamındaki kuruluşlar üzerinden geçen transferler, 5549 sayılı Kanun'un getirdiği bildirim düzeni ve SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri bir arada okunduğunda, mağdurun elinde birden fazla kanal bulunduğu görülür. TCK'nın 282. maddesindeki suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama düzenlemesi ise paranın izlenmesi bakımından soruşturmanın kapsamını genişletir.
İlk Aşama: Akışı Durdurma Girişimi
Para bir banka hesabına gönderildiyse, gönderen bankaya derhal yazılı bildirim yapılması ve işlemin dolandırıcılık şüphesiyle incelenmesinin talep edilmesi gerekir. Aynı gün savcılığa başvurulup hesaplar üzerine tedbir talep edilmesi, tutarın başka hesaplara dağıtılmadan yakalanma ihtimalini artırır. Transfer doğrudan bir kripto adresine yapılmışsa, banka itirazının konusu bankadan çıkışa ilişkin işlem olur; zincir üzerindeki hareket ayrı bir teknik takip konusudur.
Banka İtirazında Ne İstenmeli
- İşlemin gerçekleştiği kanal, saat ve doğrulama yöntemine ilişkin kayıtların dosyaya verilmesi.
- Olağandışı işlem takip sisteminin uyarı üretip üretmediği; ürettiyse hangi adımın atıldığı.
- Alıcı hesabın daha önce şüpheli işlem bildirimine konu olup olmadığı yönünde inceleme talebi.
- Bildirimin alındığına dair tarih ve saat içeren yazılı teyit.
Zincir Üstü Verinin Belgelenmesi
Kripto tarafında delil, işlem karmaşası büyümeden toplanmalıdır. Cüzdan adresleri, işlem kimlikleri, platform ekran görüntüleri, yatırım vaadi içeren mesajlaşmalar ve varsa sözde yatırım panelinin görüntüleri tarih damgasıyla kaydedilir. Platform kapanırsa panel erişimi de kaybolacağından, bu kayıtların ilk günlerde alınması gerekir. Hizmet sağlayıcının yetkili olup olmadığı da ayrıca sorgulanmalı; yetkisiz faaliyet iddiası dosyanın niteliğini değiştirebilir.
Şikayet ve Tazminat Takviminin Ayrılması
- Savcılığa şikayet dilekçesi, para akış şeması ve belge listesiyle birlikte verilir.
- Yurt dışı bağlantılı yapılarda adli yardımlaşma gerekebileceği öngörülerek süreç uzun planlanır.
- Hukuk davasında zamanaşımı ceza soruşturmasından bağımsız işlediğinden, tazminat takvimi ayrı tutulur.
- Aynı yapıdan zarar gören diğer kişilerin bulunması hâlinde delil paylaşımı dosyayı güçlendirebilir.
Kaçınılması Gereken Adımlar
Parayı geri alma vaadiyle ikinci bir ödeme talep eden kişilere itibar edilmesi, dolandırıcıyla doğrudan pazarlığa girilmesi ve delil niteliğindeki hesapların kapatılması sık görülen ve zararı büyüten davranışlardır. Mesajlaşma geçmişinin silinmesi de ispat imkânını doğrudan zayıflatır.
Bu içerik genel bilgilendirme niteliğindedir; transferin yapıldığı kanal, tutar ve karşı tarafın konumu izlenecek yolu değiştirir. Kayıp fark edildiği anda hukuki destek alınması, hem tedbir hem delil bakımından belirleyici olabilir.