İcra takibinde borçlu tarafın en büyük dezavantajı bilgi eksikliği değil, zamandır. İcra ve İflas Kanunu borçluya birden fazla savunma imkânı tanır; ancak bunların neredeyse tamamı gün hesabıyla ölçülen kısa sürelere bağlıdır ve bu süreler kaçırıldığında geri dönüş yolu son derece dardır. Aşağıda takibin hangi aşamasında hangi aracın kullanılabileceği ele alınıyor.
Ödeme Emri Elinize Ulaştığı Anda Sayaç Çalışır
İlamsız takipte ödeme emrine itiraz, takibi kendiliğinden durdurur; bu, borçlunun elindeki en güçlü ve en kolay kullanılan araçtır. Buna karşılık kambiyo senedine dayalı takipte itiraz süresi daha kısadır ve itiraz takibi kendiliğinden durdurmaz, icra mahkemesinden karar alınması gerekir. İlama dayalı takipte ise borca itiraz yolu bulunmaz; ancak icra emrinin usulüne aykırılığı şikâyet konusu yapılabilir. Elinizdeki evrakın hangi türde olduğunun ilk dakikada belirlenmesi bu nedenle kritiktir.
İtirazın İçeriği Sonucu Belirler
- Borcun tamamına mı yoksa bir kısmına mı itiraz edildiğinin açıkça yazılması
- İmzaya itiraz ediliyorsa bunun ayrıca ve açıkça belirtilmesi, aksi hâlde imzanın kabul edilmiş sayılması
- Yetki itirazının, esasa ilişkin itirazla birlikte ve doğru mahkeme gösterilerek yapılması
- Zamanaşımı def'inin ileri sürülmesi gereken aşamanın atlanmaması
- İtiraz dilekçesinin icra dairesine ulaştığını gösteren kaydın saklanması
Haczedilemeyen Mal ve Haklar Meselesi
Kanun, borçlunun ve ailesinin yaşamını sürdürmesi için gerekli eşyayı ve maaşın belirli bir bölümünü haczin dışında tutar. Maaş haczinde kanunun öngördüğü sınırın aşılması ya da haczi caiz olmayan eşyanın haczedilmesi hâlinde başvurulacak yol şikâyettir ve bu yol da kısa bir süreye tabidir. Nafaka alacakları bakımından ise sınırlamaların farklı uygulandığı unutulmamalıdır. Haciz tutanağının borçluya okunması ve imzalatılması sırasında itirazın tutanağa geçirilmesi, sonraki aşamada ispat kolaylığı sağlar.
Satış Aşamasında Kalan Son İmkânlar
Kıymet takdirine itiraz, satış aşamasına geçilmeden kullanılması gereken bir haktır ve bu aşama geçildikten sonra düşük değer iddiası tek başına sonuç doğurmaz. Satış gerçekleştikten sonra ihalenin feshi yoluna gidilebilir; bu talebin de kısa süre içinde ve somut bir usulsüzlüğe dayandırılarak ileri sürülmesi gerekir. Genel nitelikte adaletsizlik iddiaları bu aşamada karşılık bulmaz.
Takibi Baştan Yanlış Okumanın Maliyeti
Uygulamada en pahalı hata, ödeme emri geldiğinde alacaklıyla görüşülerek çözüleceği düşüncesiyle sürenin geçirilmesidir. Görüşme devam ederken itiraz süresi işlemeye devam eder. Bu nedenle müzakere ile itiraz birbirinin alternatifi değil, aynı anda yürütülmesi gereken iki paralel iştir. Borç kabul ediliyorsa dahi taksitlendirme talebinin usulüne uygun biçimde yapılması, sonraki hacizleri sınırlayabilir.
Bu içerik genel çerçeveyi anlatır; takibin türü, senedin niteliği ve tebligatın usulü sonucu tümüyle değiştirebilir. Ödeme emrini aldığınız gün bir hukukçuya danışmanız, sonradan yapılacak birçok işlemden daha etkilidir.