Banka hesabının ya da kripto varlık platformundaki bakiyenin aniden kullanılamaz hâle gelmesi, çoğu kişide önce muhatap arayışı doğurur. Oysa burada belirleyici olan, blokenin hukuki kaynağının doğru tespit edilmesidir. Kaynak yanlış belirlenirse başvuru yanlış mercie yapılır ve bu arada itiraz için tanınan kısa süre tükenebilir.
Blokenin Kaynağını Doğru Tespit Etmek
Uygulamada birbirinden farklı hukuki temellere dayanan durumlar aynı isimle anılır. Bir soruşturma kapsamında verilen elkoyma kararı, 5549 sayılı Kanun çerçevesinde işlemin ertelenmesi, icra dosyasından konulan haciz ve bankanın kendi risk politikası gereği uyguladığı kısıtlama farklı sonuçlar doğurur. İlk adım, bankadan veya platformdan kısıtlamanın dayanağının ve varsa karar merciinin yazılı olarak istenmesidir.
Karara İtiraz İçin Tanınan Süre
- Sulh ceza hâkimliği veya mahkeme kararına dayanan tedbirlerde itiraz süresi Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca kısadır ve tebliğ ya da öğrenme anından işler.
- İtiraz dilekçesi kararı veren mercie sunulur; merci kararını değiştirmezse dosya itiraz merciine gönderilir.
- İcra kaynaklı haciz söz konusuysa şikâyet ve itiraz yolları İcra ve İflas Kanunu çerçevesinde ayrı ayrı değerlendirilir.
- Kararın hiç tebliğ edilmediği hâllerde öğrenme tarihinin belgelenmesi, sürenin başlangıcı bakımından belirleyici olur.
Paranın Kaynağını Belgeleyen Dosya
Aklama iddiasının tartışıldığı dosyalarda TCK 282 kapsamındaki değerlendirme, paranın nereden geldiğine odaklanır. Bu nedenle maaş bordroları, satış sözleşmeleri, tapu ve araç devir belgeleri, vergi beyannameleri ve platform işlem geçmişi kronolojik biçimde derlenmelidir. Kripto varlıklarda cüzdan adresleri ile borsa hesabı arasındaki transferlerin izlenebilir biçimde sunulması, iyi niyetin ortaya konulmasını kolaylaştırır.
Ceza Soruşturmasıyla Paralel Yürüyen Talepler
- Şüpheli sıfatı verilmemiş olsa dahi, hesap sahibi olarak dosyaya beyan sunma imkânı değerlendirilir.
- Kısıtlamanın kapsamının daraltılması, örneğin zorunlu ödemeler için kısmi serbestlik talebi ayrıca yazılır.
- Bloke tutarının şüpheli işlemle bağlantısı olmayan kısmı için ayrıştırma talebi gündeme getirilir.
- Soruşturma gizlilik kararı içeriyorsa, dosya inceleme talebinin usulü ayrıca planlanır.
Bankaya Karşı Ayrı Hukuki Yol
Kısıtlama bir yargı kararına değil, kurumun kendi değerlendirmesine dayanıyorsa, 5411 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülükler çerçevesinde yazılı açıklama istenmesi ve gerekirse genel hükümlere göre dava açılması söz konusu olabilir. Bu yolda da yazışma tarihleri, cevapsız kalan taleplerin ispatı bakımından önem taşır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Blokenin dayanağı ve dosyanın aşaması izlenecek yolu tümüyle değiştirebileceğinden, kısıtlamayı öğrendiğiniz anda hukuki destek almanız süre kaybını önlemek açısından önemlidir.