Hesabına erişemeyen kişinin ilk yaptığı şey genellikle bankayı aramaktır; alınan cevap ise çoğu zaman blokenin kaynağını açıklamaz. Oysa yapılacak her işlem, kısıtlamanın hangi mekanizmadan doğduğuna göre değişir. Yanlış mercie yapılan başvuru hem zaman kaybettirir hem de gerçek itiraz süresinin sessizce dolmasına yol açar.
Kısıtlamanın Kaynağını Ayırt Etmek
Uygulamada birbirine karıştırılan dört farklı durum vardır: bankanın kendi risk politikası gereği uyguladığı geçici kısıtlama, 5549 sayılı Kanun kapsamında işlemin askıya alınması, soruşturma kapsamında savcılık talebi ve hâkim kararıyla uygulanan elkoyma, bir de icra dosyasından konulan haciz. Bunların itiraz mercii ve süresi aynı değildir. İlk adım, bankadan kısıtlamanın dayanağının yazılı olarak istenmesi ve varsa ilgili soruşturma numarasının öğrenilmesidir. Bu bilgi olmadan yapılan dilekçeler, doğru dosyaya ulaşmadığı için sonuçsuz kalır.
Elkoymaya İtirazın Mercii ve Süresi
Ceza soruşturması kapsamında taşınmazlara, hak ve alacaklara elkonulması hâkim kararına dayanır; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcılık kararı belirli bir süre içinde hâkim onayına sunulur. Karara karşı itiraz, kararın öğrenilmesinden itibaren işleyen kısa bir süre içinde ilgili hâkimliğe yapılır. Bu süre hak düşürücü niteliktedir ve kararın tebliğ edilmemiş olması, öğrenme anının ispatını daha da önemli hâle getirir. Bankadan alınan yazının tarihi, çoğu dosyada öğrenme anını gösteren en güçlü belgedir.
Paranın Kaynağını Gösteren Belge Seti
Aklama şüphesine dayanan dosyalarda savunmanın omurgası, malvarlığının meşru kaynağını gösteren kesintisiz bir belge zinciridir. Bu zincir tek bir dekontla değil, kaynaktan hesaba kadar uzanan akışla kurulur.
- Gelirin doğduğu işlem: satış sözleşmesi, fatura, ücret bordrosu, kâr payı kararı.
- Ödemenin banka üzerinden geçtiğini gösteren hesap hareketleri ve açıklamaları.
- Vergisel beyanlar ve varsa ilgili kurum bildirimleri.
- Kripto varlık işlemlerinde platform işlem geçmişi ve cüzdan adresi eşleştirmesi.
- Karşı tarafla yapılan yazışmaların tarihli dökümü.
Ceza Dosyasıyla Paralel Yürüyen Talepler
Blokenin kaldırılması talebi ile soruşturmadaki şüpheli sıfatına ilişkin savunma birbirinden ayrı yürütülmelidir. Bazı dosyalarda kişi yalnızca hesabına para geçmiş olması nedeniyle mağdur zincirinin içinde yer alır ve şüpheli sıfatı bulunmaz; bu durumda talep, malvarlığının soruşturmayla ilgisizliğinin ortaya konmasına dayanır. Kısıtlamanın devam ettiği süre boyunca zorunlu ihtiyaçlar için kısmi serbest bırakma talebinde bulunulması da mümkündür ve bu talep ayrıca gerekçelendirilmelidir.
Süreyi Koruyan Pratik Düzen
Bloke gününden itibaren tutulacak basit bir kayıt, sonraki aşamaları belirgin şekilde kolaylaştırır: kısıtlamanın fark edildiği tarih, bankadan yazılı cevabın alındığı tarih, dosya bilgisinin öğrenildiği tarih ve itiraz için son gün. Bu dört tarih tek bir sayfada tutulduğunda, hangi başvurunun hangi sırayla yapılacağı tartışmasız hâle gelir.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir; kısıtlamanın dayanağı ve soruşturmanın kapsamı izlenecek yolu doğrudan değiştirir. Bankadan alacağınız yazılı dayanakla birlikte bir hukukçuya danışmanız önerilir.