Kripto varlık alım satımıyla ilgisi olan hesaplarda blokaj, çoğu kullanıcı için bir sabah bildirim ekranıyla başlar. Bu noktada en sık yapılan hata, blokenin kaynağını öğrenmeden bankayla yazışmaya girip haftalar kaybetmektir. Oysa itiraz süreleri, blokenin dayanağına göre işlemeye başlar ve bazıları çok kısadır.
Blokenin Kaynağını Belirlemek
- İdari tedbir: 5549 sayılı Kanun çerçevesinde şüpheli işlem değerlendirmesine bağlı olarak işlemlerin geçici biçimde askıya alınması.
- Adli tedbir: bir soruşturma kapsamında hâkim kararıyla ya da gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcılık talimatıyla el koyma.
- Banka kaynaklı kısıtlama: 5411 sayılı Kanun ve iç mevzuattan doğan yükümlülükler gerekçesiyle uygulanan işlem kısıtı.
- Karşı tarafın şikâyeti: paranın dolandırıcılık mağdurundan geldiği iddiasıyla yapılan bildirim üzerine konulan kısıt.
Bu dört ihtimalin itiraz mercii ve süresi birbirinden farklıdır. Bu nedenle ilk adım, bankadan blokenin dayanağının ve varsa dosya numarasının yazılı olarak istenmesidir.
Adli El Koymada Kısa İtiraz Penceresi
Hesap üzerindeki tedbir bir hâkimlik kararına dayanıyorsa, karara karşı itiraz süresi kanunda kısa tutulmuştur ve kararın öğrenilmesi ya da tebliğinden itibaren işler. Savcılık talimatıyla uygulanan tedbirlerde ise kanunun öngördüğü süre içinde hâkim onayına sunulma zorunluluğu vardır; bu zorunluluğa uyulmaması başlı başına bir itiraz sebebidir. Süre kaçırıldığında tedbirin kaldırılması talebi her zaman yapılabilir, fakat itirazdaki hızlı denetim imkânı kaybedilir.
Fon Kaynağını Belgelemek
- Borsa hesap özetleri: yatırım, alım satım ve çekim işlemleri tarih sırasıyla dökülür.
- Cüzdan adresleri ve işlem kimlikleri, zincir üstünde doğrulanabilir biçimde listelenir.
- Banka havalelerinin açıklama alanları ve karşı hesap bilgileri eşleştirilir.
- Kazancın vergisel boyutu varsa buna ilişkin beyan ve belgeler eklenir.
- Üçüncü kişiler adına işlem yapıldığı iddiası varsa, aradaki ilişki sözleşme veya yazışmayla açıklanır.
Bu dosya, hem idari değerlendirmede hem de soruşturmada aynı işlevi görür: paranın nereden geldiğini anlaşılır bir hikâyeye bağlar.
Aklama Şüphesi ile Mağduriyeti Ayırmak
TCK'nın 282. maddesi, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanmasını cezalandırır. Hesabına kaynağı belirsiz para giren kişi ile bilerek aracılık eden kişi arasındaki ayrım, kastın ortaya konulmasıyla yapılır. Bu nedenle savunma yalnızca paranın hareketini değil, kişinin işlemleri hangi bilgi düzeyinde gerçekleştirdiğini de anlatmalıdır. Kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin sermaye piyasası düzenlemeleri, platformun kayıtlı olup olmadığı yönüyle dosyaya doğrudan yansır.
Bekleme Süresinde Yapılacaklar
Blokaj devam ederken maaş, nafaka ya da zorunlu ödemeler için hesabın kısmen kullanımına yönelik talepler ayrıca ileri sürülebilir. Ayrıca aynı gerekçeyle diğer bankalardaki hesaplara da kısıt gelme ihtimaline karşı, belgelerin tek bir dosyada hazır tutulması zaman kazandırır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve her blokaj dosyasına aynı biçimde uygulanamaz. Kararın dayanağı öğrenildikten sonra, kısa itiraz sürelerini kaçırmamak için bir avukatla çalışmanız önemlidir.