Ödeme kuruluşları ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarında uygulanan hesap blokesi, çoğu zaman tek bir sebebe değil, birbirinden bağımsız iki ayrı mekanizmaya dayanır. Birincisi 5549 sayılı Kanun kapsamındaki şüpheli işlem bildirimi ve kuruluşun kendi iç kontrol süreçleridir. İkincisi ise soruşturma kapsamında verilen adli koruma tedbirleridir. Bu ikisinin ayrılmaması, itiraz dilekçesinin yanlış mercie verilmesine ve süre kaybına yol açar.
Blokenin Kaynağını Belirleyen Sorular
Hesabın kısıtlanması kuruluşun kendi kararına mı yoksa bir mahkeme veya savcılık kararına mı dayanıyor? Kısıtlama tüm hesabı mı yoksa belirli bir tutarı mı kapsıyor? Kuruluş yazılı bir gerekçe iletmiş mi? Bu üç sorunun yanıtı, izlenecek yolu tümüyle değiştirir. Kuruluş kaynaklı kısıtlamalarda 5411 sayılı Kanun ve ilgili düzenlemeler çerçevesinde yürüyen bir bilgi talebi süreci varken, adli el koymada ceza muhakemesi kuralları uygulanır.
Adli El Koymada İtiraz Penceresi
El koyma kararına karşı itiraz, kararın öğrenilmesinden itibaren kısa bir süre içinde ve karar merciine göre belirlenen mahkemeye yapılır. Bu süre kaçırıldığında tedbir kendiliğinden ortadan kalkmaz; ancak kısıtlamanın kaldırılması için soruşturmanın seyrine bağlı yeni bir talep gerekir ki bu da aylar sürebilir. TCK 282 kapsamındaki iddialarla ilişkilendirilen dosyalarda, paranın kaynağını gösteren belgelerin en baştan sunulması, sürecin uzamasını engelleyen en etkili adımdır.
Fon Kaynağını Belgeleyen Dosya
- Gelirin dayanağını gösteren ücret, fatura veya kâr payı kayıtları
- Kripto varlık alım-satımına ilişkin platform çıktıları ve cüzdan hareketleri
- Havale ve EFT açıklamalarıyla eşleşen sözleşme örnekleri
- Vergisel beyanlarla banka hareketleri arasındaki uyumu gösteren tablo
- Karşı tarafın kimliğine ilişkin, işlem anında alınmış kayıtlar
Mağdur Tarafında Zamanla Yarış
Dolandırıldığını fark eden kişi bakımından ise saatler önemlidir. Paranın zincirdeki bir sonraki hesaba aktarılmadan durdurulabilmesi için bankaya ve kuruluşa bildirimin derhâl yapılması, ardından savcılığa başvurulup ilgili hesaplara yönelik tedbir talep edilmesi gerekir. Başvuruda alıcı hesap bilgisi, işlem referans numarası ve saat bilgisi eksiksiz verilmelidir; bu veriler olmadan zincirin izlenmesi güçleşir.
SPK Düzenlemeleri Kapsamındaki Platformlar
Kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeler, müşteri tanıma ve kayıt tutma yükümlülüklerini ayrıntılandırmıştır. Platformun bu yükümlülükleri yerine getirip getirmediği, hem kullanıcının talebinin dayanağını hem de kuruluşun sorumluluğunun kapsamını etkiler. Yazışmaların platform içi mesaj sistemi yerine, kalıcı biçimde saklanabilecek kanallardan yürütülmesi ispat açısından önemlidir.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir. Blokenin dayanağı ve dosyanın aşaması sürelerin nasıl işleyeceğini belirlediğinden, kısıtlamayı öğrendiğiniz gün hukuki değerlendirme almanız süre kaybını önler.