İcra takibinde borçlunun elindeki en güçlü araç, süresi içinde yapılan itirazdır. İİK ve HMK çerçevesinde işleyen bu süreçte itiraz süresi kaçırıldığında takip kesinleşir; artık tartışma borcun varlığından çıkıp haczin nasıl durdurulacağına döner. Mal beyanı yükümlülüğü ise çoğu borçlunun gözden kaçırdığı, ihmali hâlinde ayrı bir yaptırım doğuran ikinci bir süredir.
Ödeme Emrini Doğru Okumak
İlk yapılması gereken, elde bulunan belgenin hangi takip türüne ait olduğunu belirlemektir. İlamsız takip, kambiyo senedine dayalı takip ve ilamlı takip birbirinden farklı itiraz rejimlerine tabidir. Kambiyo takibinde itiraz kural olarak icra mahkemesine yapılırken, ilamsız takipte icra dairesine yapılan itiraz takibi kendiliğinden durdurur. Bu ayrım yapılmadan yazılan bir dilekçe, doğru içerikte olsa bile yanlış mercie verildiği için sonuç doğurmayabilir.
İtirazın Kapsamını Baştan Belirlemek
- Borca itiraz: borcun hiç doğmadığı, ödendiği ya da zamanaşımına uğradığı iddiası
- İmzaya itiraz: senet altındaki imzanın borçluya ait olmadığının açıkça bildirilmesi
- Yetkiye itiraz: takibin açıldığı icra dairesinin yetkisiz olduğu iddiası
- Kısmi itiraz: kabul edilen ve reddedilen tutarın ayrı ayrı gösterilmesi
İmzaya itirazın ayrıca ve açıkça yapılmaması hâlinde imza kabul edilmiş sayılır; bu, uygulamada en pahalıya mal olan ihmallerden biridir. Kısmi itirazda ise kabul edilen tutarın net olarak yazılması gerekir, aksi hâlde itirazın geçerliliği tartışmalı hâle gelir.
Mal Beyanı Yükümlülüğü
Takibin kesinleşmesinden sonra borçlu, kanunda öngörülen süre içinde mal beyanında bulunmakla yükümlüdür. Beyanda bulunmamak veya gerçeğe aykırı beyan vermek, hapsen tazyik ve cezai sorumluluk gibi sonuçlar doğurabilir. Beyanın kapsamı yalnızca taşınmazlarla sınırlı değildir:
- Taşınmaz ve araç kayıtları
- Banka hesapları ve mevduat bilgisi
- Üçüncü kişilerdeki alacaklar ve kira gelirleri
- Şirket payları ve ticari işletme varlıkları
- Düzenli gelir kaynağı ve tutarı
İtiraz Sonrası: Alacaklının Karşı Hamlesi
Borçlunun itirazı üzerine alacaklı boş durmaz; elindeki belgenin niteliğine göre itirazın kaldırılması ya da itirazın iptali yoluna gider. Bu iki yol farklı mahkemelerde, farklı inceleme derinliğinde ve kendi süreleri içinde işler. Borçlu açısından önemli olan, itirazın haksız çıkması hâlinde gündeme gelebilecek tazminat riskini baştan hesaba katmaktır. Bu nedenle itiraz, ispat edilebilir bir dayanağa oturtulmalıdır.
Süre Takviminin Kurulması
Bu dosyalarda tebliğ tarihi her şeyin başlangıcıdır. Tebligatın usulsüz yapıldığı düşünülüyorsa, öğrenme tarihine dayalı olarak usulsüz tebligat şikâyeti ayrı bir yol olarak değerlendirilmelidir. Takvimde itiraz son günü, mal beyanı son günü ve varsa şikâyet süresi birlikte işaretlenmeli; her biri için son günden önce bir kontrol noktası konulmalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Takibin türü ve tebligatın durumu izlenecek yolu değiştirebileceğinden, ödeme emri elinize ulaştığında vakit kaybetmeden hukuki destek almanız önemlidir.