İlamsız takip, alacaklının elinde mahkeme kararı olmadan başlatabildiği bir yoldur; bu yüzden borçluya tanınan itiraz imkânı sistemin dengeleyici unsurudur. Ödeme emri eline ulaşan borçlu için kritik olan, doğru itirazı doğru yere ve zamanında yapmaktır. Bu rehber, İİK ve HMK ekseninde borçlunun elindeki seçenekleri ve bunların takvimini ele alır.
Ödeme emri elinize geçtiğinde ilk üç tespit
Öncelikle tebliğ tarihi, takibin dayanağı ve takip türü belirlenmelidir. Tebliğ tarihi tüm süreleri başlatır; dayanak belge borcun kaynağını gösterir; takip türü ise itirazın nereye yapılacağını değiştirir. Bu üç bilgi netleşmeden yazılacak dilekçe, çoğu zaman hedefini bulmaz.
İtiraz mercii: icra dairesi mi, icra mahkemesi mi
Genel haciz yolunda borca, imzaya veya yetkiye yönelik itiraz kural olarak takibin yapıldığı icra dairesine bildirilir. Buna karşılık kambiyo senetlerine özgü takipte itirazın icra mahkemesine yöneltilmesi gerekir; usulsüz tebligat, zamanaşımı ya da takibin iptali gibi şikâyet nitelikli istemler de mahkemenin alanındadır. Dilekçesini yanlış mercie veren borçlu, itiraz süresi geçtikten sonra takip kesinleştiği için esasa ilişkin haklı iddialarını çok daha zahmetli bir yoldan, menfi tespit veya istirdat davasıyla ileri sürmek zorunda kalır.
- Kambiyo takibinde icra dairesine verilen itiraz dilekçesi
- İmzaya itirazın ayrıca ve açıkça belirtilmemesi
- Yetki itirazının, esasa itirazla birlikte ileri sürülmemesi
- Usulsüz tebligatın öğrenme tarihiyle birlikte açıklanmaması
Takvimi kuran sıralama
- Tebligat zarfı ve tebliğ şerhi saklanır, adres kaydıyla karşılaştırılır.
- İtiraz dilekçesi hazırlanır; borcun tamamına mı bir kısmına mı itiraz edildiği rakamla yazılır.
- İtiraz sonrası takibin durup durmadığı dosya üzerinden teyit edilir.
- Haciz uygulanmışsa haczedilemeyecek mal ve haklara ilişkin şikâyet yolu değerlendirilir.
- Mal beyanı yükümlülüğü ayrı bir takvim satırı olarak izlenir.
İtirazın kaldırılması ve iptali aşamasına hazırlık
İtirazınız takibi durdurduğunda alacaklının önünde iki yol vardır: icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını istemek veya genel mahkemede itirazın iptalini talep etmek. Birincisi belgeye dayalı ve dar incelemeli bir yoldur; ikincisi tam yargılamadır. Borçlu, itiraz dilekçesini yazarken hangi belgelerin karşı tarafın elinde olduğunu düşünerek ve tazminat riskini gözeterek hareket etmelidir.
Ödeme yapılacaksa dahi kayıt tutmak
Borcun bir kısmının kabul edilip ödendiği hâllerde ödemenin dosya üzerinden yapılması ve dekontta dosya numarasının bulunması önemlidir. Elden yapılan ve dosyaya yansımayan ödemeler, sonraki aşamada ispat sorunu yaratır.
Bu içerik yol gösterici bir çerçeve sunar; takibin türü, dayanak belge ve tebligatın usulü sonucu tümüyle değiştirebilir. Süreler kısa işlediğinden, ödeme emrini aldıktan sonra vakit kaybetmeden hukuki destek almanız önerilir.