Ödeme emrini eline alan borçlu için ilk kayıp, çoğu zaman itiraz etmemekten değil, itirazı yanlış yere veya yanlış nitelendirmeyle yapmaktan doğar. İcra ve İflas hukukunda süreler kısadır ve kaçırılan süre çoğunlukla geri dönülmez sonuç yaratır.
Elinizdeki Belgeyi Doğru Okumak
İlk ayrım, takibin ilamlı mı ilamsız mı olduğudur. İlamsız takipte borçlunun süresi içinde itirazı takibi kendiliğinden durdurur; ilama dayalı takipte ise aynı sonuç doğmaz, orada gündeme gelen kavram icranın geri bırakılmasıdır. Ödeme emrinin üzerindeki takip türü, dayanak belge ve tebliğ tarihi bu nedenle daha ilk gün not edilmelidir.
İtiraz, Şikayet ve Menfi Tespit Farkı
- İtiraz, borcun kendisine veya imzaya yöneliktir ve kural olarak icra dairesine yapılır.
- Şikayet, icra dairesinin işlemindeki usulsüzlüğe yöneliktir ve icra hukuk mahkemesine yapılır.
- Menfi tespit davası, borçlu olunmadığının tespiti amacıyla genel mahkemede açılır ve İİK ile HMK hükümleri birlikte uygulanır.
Bu üçünün karıştırılması yanlış merci riskinin ta kendisidir. Örneğin imzaya itirazın ayrıca ve açıkça yapılması gerekir; genel bir itirazla imzanın da reddedilmiş sayılmayacağı gözden kaçırılmamalıdır.
Takip Durduktan Sonra Ne Olur
İtiraz takibi durdurduğunda top alacaklıya geçer. Alacaklı, elindeki belgenin niteliğine göre itirazın kaldırılması yoluna icra hukuk mahkemesinde ya da itirazın iptali davasına genel mahkemede başvurur. Borçlu tarafında bu aşamada yapılması gereken, itirazın gerekçesini destekleyen belgeleri şimdiden dosyalamaktır: ödeme dekontları, ibraname, ticari defter kayıtları ve yazışmalar.
Kontrol Noktalı Takvim
- Tebliğ tarihi ve itiraz süresinin son günü.
- Mal beyanı yükümlülüğünün ayrı süresi.
- Haciz ihbarnamesi geldiyse ona özgü itiraz süresi.
- Haczedilmezlik iddiası için gereken başvuru zamanı.
Değerlendirme
Yukarıdaki çerçeve geneldir; takip türü, dayanak belge ve tebligatın usulüne uygunluğu her dosyada farklı sonuç doğurur. Ödeme emri tebliğ edildiği anda süre işlemeye başladığından, gecikmeden hukuki değerlendirme almakta yarar vardır.