Haciz aşamasına gelmiş bir dosyada borçlunun elindeki en değerli şey, çoğu zaman paradan çok zamandır. İİK sistemi, birbirine benzeyen ama sonuçları tamamen farklı olan yollar kurar: itiraz, şikâyet, istihkak, taksitlendirme. Bunların her biri ayrı bir mercie, ayrı bir süreye ve ayrı bir usule bağlıdır. Yanlış kapıyı çalmak, çoğu zaman hakkı tümüyle kaybettirir.
İtiraz ile Şikâyetin Yolu Aynı Değildir
Ödeme emrine itiraz kural olarak icra dairesine yapılır ve takibi durdurur. Buna karşılık icra memurunun bir işleminin kanuna aykırı olduğu iddiası şikâyet konusudur ve icra mahkemesine götürülür. Borçlular sıklıkla "borcum yok" diyerek icra mahkemesine dilekçe verir; süre bu arada dolar ve takip kesinleşir. İlk soru şudur: itiraz ettiğim şey borcun kendisi mi, yoksa memurun yaptığı işlem mi?
Ödeme Emrinden Haciz Tutanağına Süre Zinciri
Tebligatın usulüne uygun yapılıp yapılmadığı, bütün zincirin ilk halkasıdır. Tebligat evrakındaki adres, tebliğ tarihi ve kime teslim edildiği bilgisi baştan incelenmelidir. Usulsüz tebligat iddiası varsa, öğrenme tarihinin ne olduğu ayrıca ortaya konmalıdır. Takvim şu halkalarla kurulur:
- Ödeme emrinin tebliğ tarihi ve tebligat parçasının denetimi.
- İtiraz süresinin son günü ve itirazın hangi kaleme verildiği.
- Haciz tutanağının düzenlendiği tarih ve haczedilen kalemler.
- Kıymet takdiri ve satış aşamalarına ilişkin bildirimler.
Haczedilemezlik ve İstihkak: Hangi Talep Nereye
Maaşın haczedilemeyen kısmı, ev eşyası veya haline münasip evin durumu gibi iddialar haczedilemezlik şikâyetidir ve icra mahkemesine kısa süre içinde götürülür. Haczedilen malın üçüncü kişiye ait olduğu iddiası ise istihkak prosedürüne tabidir ve mal sahibi tarafından ayrı bir usulle ileri sürülür. Bu iki yolun karıştırılması, hem sürenin kaçırılmasına hem de husumetin yanlış kişiye yöneltilmesine yol açar.
Süre Kaçtıysa Elde Kalan İhtimaller
Süre geçmiş olsa dahi dosya tümüyle kapanmaz. Borcun sonradan ödendiği, ertelendiği veya zamanaşımına uğradığı iddiası ayrı bir usulle ileri sürülebilir. Taraflar arasında yapılacak taksit sözleşmesi, satış aşamasını fiilen durdurabilir. Ayrıca satış hazırlıklarındaki usul eksiklikleri, süresi içinde şikâyete konu edilirse ihalenin akıbetini etkileyebilir.
Dosya Düzeni İçin Kısa Kontrol Listesi
- Tebligat parçalarının tamamının okunaklı örneği alındı mı?
- Hangi talebin hangi mercie ait olduğu yazılı olarak ayrıldı mı?
- Haczedilen kalemlerin niteliği ve üçüncü kişi hakları not edildi mi?
- Ödeme kayıtları tarih sırasına göre eşleştirildi mi?
Bu metin bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; icra dosyalarında süreler kısa ve çoğu kez kesindir. Kendi dosyanızdaki tarihleri ve tebligat evrakını gecikmeden bir hukukçuya inceletmeniz önerilir.