İlamsız takip, elinde mahkeme ilamı bulunmayan alacaklıya hızlı bir yol sunar; ancak bu hız, borçlu açısından da çok kısa itiraz süreleri anlamına gelir. E-haciz uygulamasının yaygınlaşmasıyla birlikte, banka hesaplarına konulan blokeyi fark eden borçlu çoğu zaman ödeme emrine itiraz süresinin çoktan geçtiğini görür. Bu tabloda belirleyici olan iki soru vardır: hangi mercie gidilecek ve hangi süre içinde.
Ödeme Emrine İtiraz: Süre ve Mercii
İİK uyarınca ödeme emrine itiraz, tebliğden itibaren yedi gün içinde ve icra dairesine yapılır. İtirazın mahkemeye verilmesi gerektiği yönündeki yaygın yanılgı, sürenin boşa harcanmasına yol açar. İmzaya itiraz ile borca itiraz ayrı sonuçlar doğurur; imza açıkça reddedilmezse imzanın kabul edilmiş sayılması riski vardır. Yetkiye itiraz da aynı süre içinde ve itiraz edilen yetkili icra dairesi gösterilerek yapılmalıdır.
Takip Durunca Alacaklının Önündeki İki Yol
İtirazla takip durur. Alacaklı, elindeki belgeye göre iki yoldan birini seçer:
- İtirazın kaldırılması: İİK'da sayılan nitelikte belge varsa icra mahkemesine başvurulur; inceleme dar ve belgeye dayalıdır.
- İtirazın iptali: Genel mahkemede, itirazın tebliğinden itibaren bir yıllık süre içinde açılır; yargılama geniş delil serbestisiyle yürür.
Yanlış yolun seçilmesi yalnızca zaman kaybı değil, tazminat riski de doğurabilir. Belge gücü zayıfsa icra mahkemesi yolunda ısrar etmek verimsizdir.
E-Hacze Karşı Ne Yapılabilir?
Haczedilemeyecek nitelikteki gelirler ile maaş üzerindeki sınırlamalar bakımından yapılacak başvuru şikâyet yoludur ve icra mahkemesine yöneltilir. Emekli aylığı, asgari ücretin altına düşürülemeyecek ücret payı, sosyal yardım nitelikli ödemeler hesap hareketleriyle ayrıştırılmalıdır. Banka dökümünde ödemenin kaynağı görünmüyorsa, ödemeyi yapan kurumdan alınacak yazı şikâyetin belkemiğini oluşturur. Şikâyet süresi kural olarak öğrenmeden itibaren kısa bir süreyle sınırlıdır; kamu düzenine aykırılık hâlleri ise süresiz şikâyete tabidir.
Yetkisiz İcra Dairesi Sorunu
Takibin nerede başlatılabileceği, borcun ifa yeri ve borçlunun yerleşim yeri gibi ölçütlere göre belirlenir. Uzak bir ilde başlatılan takip, borçlunun süresinde yetki itirazı yapmasını fiilen zorlaştırır. Bu nedenle tebligatın nereye ve nasıl yapıldığı ilk kontrol edilecek unsurdur; usulsüz tebligat iddiası, sürelerin yeniden hesaplanmasını sağlayabilecek en güçlü argümandır.
Dosyayı Takip Etme Disiplini
Adres değişikliği bildirimi, UYAP üzerinden dosya kontrolü ve tebligatların düzenli izlenmesi, ilamsız takipte hak kaybının önündeki en pratik engeldir. Yedi günlük süre, öğrenildikten sonra değil, tebliğ tarihinden itibaren işlemeye başlar.
Bu yazı bilgilendirme amacı taşır; dosyanızdaki tebligat parçası ve belge durumu farklı bir yol haritası gerektirebilir. İcra dosyanızı vakit geçirmeden bir avukata inceletmeniz uygun olur.