İcra takibinde itirazın kaderi çoğu zaman hukuki gerekçeden önce iki soruda belirlenir: itiraz nereye yapılacak ve süre hangi tarihten işlemeye başlayacak. E-hacizlerin banka hesaplarına neredeyse anlık düşmesi, bu iki sorunun cevabını daha da kritik hale getirir.
İtiraz İcra Dairesine mi, İcra Mahkemesine mi?
İlamsız takipte ödeme emrine itiraz kural olarak takibin yapıldığı icra dairesine yöneltilir ve süresinde yapıldığında takibi durdurur. Kambiyo senetlerine mahsus takipte ise itiraz icra mahkemesine yapılır; üstelik bu itiraz kendiliğinden takibi durdurmaz, ayrıca tedbir talebi gerekir. Aynı borç için gelen iki farklı nitelikteki ödeme emrinde aynı dilekçe kalıbını kullanmak, uygulamada en pahalıya mal olan hatalardandır.
Haczin kendisine yönelik iddialar ise itiraz değil şikayet konusudur ve İİK uyarınca icra mahkemesinin alanına girer. Yani borca itiraz ile haczin usulsüzlüğü şikayeti, farklı merciler ve farklı sürelerle işleyen iki ayrı yoldur; birini kullanmak diğerini kurtarmaz.
E-Haciz Geldiğinde Süre Nereden Başlar
Borçlu çoğu kez takipten tebligatla değil, hesabındaki blokeyle haberdar olur. Bu durumda ilk iş, dosyayı e-Devlet veya UYAP üzerinden görüntüleyip tebligat parçasının tarihini ve tebliğ şeklini tespit etmektir. Tebligat usulsüzse öğrenme tarihi esas alınarak usulsüz tebligat şikayeti gündeme gelir; ancak bu şikayetin de kendi süresi vardır ve öğrenme tarihinin ispat yükü borçludadır. Ekran görüntüsü, banka SMS kaydı ve dosya sorgu çıktısı bu nedenle ilk gün arşivlenmelidir.
Yetki İtirazını Ayrı Bir Kalem Olarak Kurmak
Yetki itirazı, esasa ilişkin itirazla birlikte ve aynı süre içinde ileri sürülmelidir; sonradan hatırlanan yetki itirazı dinlenmez. Ayrıca hangi icra dairesinin yetkili olduğunun somut biçimde gösterilmesi beklenir, salt yetkisizlik iddiası yeterli görülmez. Sözleşmede yetki kaydı bulunuyorsa, tarafların sıfatına göre bu kaydın geçerli olup olmadığı ayrıca tartışılmalıdır.
Süre Kaçtıysa Geriye Ne Kalır
- Borcun bulunmadığı iddiası için menfi tespit, ödeme yapılmışsa istirdat yolu
- Ödeme, ertesi veya zamanaşımı belgeye bağlanabiliyorsa icra mahkemesinden takibin iptali ya da taliki
- Maaş, emekli aylığı ve kanunen haczedilemeyen kalemler için haczedilmezlik şikayeti
- Kıymet takdirine ve satış ilanına karşı kendi süreleri içinde ayrı başvurular
Dosya Açılırken Kontrol Sırası
- Takip türü belirlenir: ilamlı, ilamsız veya kambiyo.
- Tebligat tarihi ve şekli doğrulanır, süre takvime işlenir.
- İtiraz kalemleri ayrıştırılır: borca, imzaya, faize, yetkiye.
- Haciz tutanağı ve bloke kayıtları dosyadan çekilir.
- İtirazın kaldırılması ihtimaline karşı belge dosyası önceden hazırlanır.
Buradaki açıklamalar genel çerçeveyi anlatır; takip türü, tebligat şekli ve senedin niteliği sonucu tamamen değiştirebilir. Hesabınıza bloke düştüğünü fark ettiğiniz gün dosyayı bir hukukçuya inceletmeniz, kaybedilen sürenin geri kazanılmasından çok daha kolaydır.