Ödeme emrinin eline ulaşması, borçlu için hukuken en dar zaman diliminin başladığı andır. İİK çerçevesinde itiraz, ancak süresinde ve doğru mercie yapıldığında takibi durdurur; sonrasında yapılan başvurular çoğu zaman yalnızca ek masraf doğurur. Aşağıda borçlunun elindeki hakların hangi sırayla kullanılacağı ve tebligattaki gecikmenin bu takvimi nasıl bozduğu anlatılmaktadır.
Önce Takibin Türünü Okuyun
İlamsız takip, kambiyo senetlerine mahsus takip ve rehnin paraya çevrilmesi yolu birbirinden farklı itiraz usullerine tabidir. İtirazın icra dairesine mi yoksa icra mahkemesine mi yapılacağı, takibin türüne göre değişir. Ödeme emrinin üst kısmındaki örnek numarası, hangi yolda olduğunuzu gösteren ilk ipucudur ve dilekçe yazılmadan önce mutlaka kontrol edilmelidir.
İtirazın Kapsamını Doğru Belirleyin
- Borcun tamamına mı, bir kısmına mı itiraz edildiği açıkça yazılmalıdır.
- İmzaya itiraz ediliyorsa bu husus ayrıca ve açıkça belirtilmelidir; aksi hâlde imza kabul edilmiş sayılabilir.
- Yetkiye itiraz edilecekse, esasa itirazla birlikte ve yetkili yer gösterilerek ileri sürülmelidir.
- Faiz oranına veya işlemiş faize itiraz, ayrı bir kalem olarak gerekçelendirilmelidir.
Tebligat Gecikmesi ve Usulsüz Tebligat
Borçlunun en sık karşılaştığı durum, takipten haciz aşamasında haberdar olmaktır. Adres kayıt sistemindeki adrese yapılan tebligat kural olarak geçerli sayıldığından, evde bulunmamak tek başına bir savunma değildir. Tebligatın usulsüz olduğu düşünülüyorsa, öğrenme tarihi ileri sürülerek şikâyet yoluna gidilmeli ve bu tarih somut kayıtla (banka bildirimi, sorgu ekranı, üçüncü kişi beyanı) desteklenmelidir. Bu başvurunun da kendi kısa süresi vardır.
Haciz Aşamasında Borçlunun Araçları
Takip kesinleşmiş olsa bile borçlunun elindeki koruma tümüyle bitmez. Haczedilemeyecek mal ve haklara ilişkin şikâyet, maaş haczinde kesinti oranının denetimi, kıymet takdirine itiraz ve satış aşamasındaki usul denetimi ayrı ayrı işletilebilir. Bunların her biri farklı süreye tabi olduğundan, haciz tutanağının bir örneği alınarak tarihler tek tabloya işlenmelidir.
İtiraz Sonrası: Alacaklının Hamlesini Öngörün
İtiraz takibi durdurduğunda, alacaklının itirazın kaldırılması veya iptali yoluna gitmesi beklenir. HMK usulüne göre yürüyecek bu aşamada, borcun ödendiği veya hiç doğmadığı savunması yazılı belgeyle desteklenmelidir. Ödeme yapıldığı halde dekont açıklaması yetersizse, hangi borca mahsuben ödendiğini gösteren yazışmalar önem kazanır. Kötü niyetli itiraz hâlinde tazminat riski bulunduğundan, itiraz gerekçesiz ve savunmasız kurulmamalıdır.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir; takibin türü, tebliğ tarihi ve dayanak belge sonucu değiştirir. Elinize bir ödeme emri ulaştıysa, süre çok kısa olduğu için aynı gün hukuki değerlendirme almanız en güvenli yoldur.