İlamsız icra takibinde borçluya gönderilen ödeme emri, borcun kabulü anlamına gelmez; asıl belirleyici olan, borçlunun yasal süre içinde itiraz edip etmediğidir. Bu rehber, İİK ve HMK çerçevesinde ödeme emrine itiraz ile e-haciz süreçlerini borçlu bakımından ele alır.
İtirazın Takibi Durdurma Etkisi
İlamsız takipte borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren kanunda öngörülen süre içinde icra dairesine itiraz ederse takip kendiliğinden durur. İtiraz; borca, imzaya veya faize yönelik olabilir. İmzaya itirazın ayrıca ve açıkça belirtilmesi gerekir; aksi halde imza ikrar edilmiş sayılabilir. İtiraz dilekçesinde nelere karşı çıkıldığı net yazılmalı, gerekçe eksikliği sonradan telafi edilemeyecek bir zayıflık doğurabilir.
Tebligat Sorunları ve Sürenin Başlangıcı
- Tebligatın usulsüz yapılması, itiraz süresini fiilen kaydırabilir; öğrenme tarihi esas alınarak gecikmiş itiraz yoluna gidilebilir.
- Adres kayıt sistemine göre yapılan tebligatlarda muhtara bırakma ve haber kağıdı prosedürünün usulüne uygunluğu denetlenmelidir.
- Süre geçtikten sonra fark edilen usulsüzlük, gecikmiş itiraz sebebi olarak ileri sürülür.
E-Haciz Uygulaması ve Sınırları
İtiraz edilmez veya itiraz kaldırılırsa takip kesinleşir ve alacaklı haciz aşamasına geçebilir. E-haciz, banka hesapları ve üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklara elektronik ortamda uygulanan hacizdir. Uygulamada dikkat edilmesi gereken, maaş ve ücretlerde haczedilmezlik sınırının aşılıp aşılmadığı, aynı borç için mükerrer blokaj konulup konulmadığıdır. Haczedilemeyecek mal ve haklar üzerine konulan blokaj için icra dairesine başvurularak kaldırılması istenebilir.
İtirazın İptali mi, İtirazın Kaldırılması mı?
Borçlunun itirazı üzerine alacaklının önünde iki yol vardır: elinde İİK'da sayılan belgelerden biri varsa icra mahkemesinde itirazın kaldırılmasını, aksi halde genel mahkemede itirazın iptali davasını tercih edebilir. Borçlu açısından bu ayrım önemlidir; çünkü ispat araçları ve savunma stratejisi seçilen yola göre farklılaşır. Kötüniyetli veya haksız itirazda icra inkar tazminatı riski de göz önünde tutulmalıdır.
Her takip dosyasının belge yapısı ve tebligat geçmişi kendine özgüdür; sürelerin kısa ve hak düşürücü nitelikte olması nedeniyle, ödeme emrini alır almaz somut duruma göre bir hukukçudan değerlendirme almak yerinde olur.