Takibin kesinleşmesinden sonra alacaklı, alacağını tahsil için borçlunun mal ve haklarına haciz koydurabilir; bunun elektronik biçimi e-hacizdir. İİK ve HMK çerçevesinde bu rehber, haczin kapsamına, sınırlarına ve borçlunun başvuru yollarına odaklanır.
Haczin Kapsamı ve Sırası
Haciz; taşınırlar, taşınmazlar, banka hesapları ve üçüncü kişilerdeki alacaklar üzerine konulabilir. İİK, borçlunun ekonomik varlığını tümüyle ortadan kaldırmayacak biçimde, alacağı karşılayacak ölçüde haciz yapılmasını öngörür. Aşırı ve orantısız haciz, borçlu tarafından şikâyet konusu edilebilir.
Haczedilemeyen Mal ve Haklar
- Borçlunun ve ailesinin geçimi için zorunlu eşya ile mesleğini sürdürmesi için gerekli araçlar.
- Maaş ve ücretlerin, kanunda öngörülen orandaki kısmı; nafaka alacakları bu sınırda ayrık tutulur.
- Kanunla haczedilmezliği kabul edilen diğer mal ve haklar.
E-Haciz ve Mükerrer Blokaj
E-haciz, banka hesaplarına elektronik ortamda uygulandığından, uygulamada aynı borç için birden çok bankaya ve hesaba blokaj konulabilmektedir. Alacağı aşan veya haczedilmezlik sınırına dokunan blokajların kaldırılması için icra dairesine başvurulabilir. Maaş hesabına konulan haczin sınırı aşıp aşmadığı özellikle denetlenmelidir.
Şikâyet ve İstihkak
Haczin usulüne aykırı yapılması veya haczedilmez malın haczedilmesi hallerinde icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilir; şikâyet için öngörülen süre kısadır. Haczedilen malın üçüncü bir kişiye ait olduğu iddiası ise istihkak davasıyla ileri sürülür. Süreler kısa ve hak düşürücü nitelikte olduğundan, haciz öğrenilir öğrenilmez somut duruma göre bir hukuki değerlendirme almak yerinde olur.