İcra takibinde borçlunun elindeki en güçlü araç, kısa süreli ve basit görünen itiraz hakkıdır. Buna karşılık uygulamada en çok kaybedilen hak da budur: ödeme emri tebliğ edildikten sonra takvim işlemeye başlar, itiraz yapılmadığında takip kesinleşir ve e-haciz uygulamaları arka arkaya gelir. İİK ve HMK ekseninde sorun genellikle sürenin değil, doğru merciin kaçırılmasından doğar.
Tebligat Tarihi Her Şeyin Başlangıcıdır
İlamsız takipte ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi günlük itiraz süresi işler. Bu nedenle ilk yapılacak iş tebligat parçasının incelenmesidir: tebliğin kime, hangi adreste ve hangi usulle yapıldığı, mernis şerhi bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir. Usulsüz tebligat halinde öğrenme tarihinin beyan edilerek tebligatın usulsüzlüğünün ileri sürülmesi ayrı bir yoldur ve bu talep icra mahkemesine yapılır.
Hangi Talep Nereye Gider
Bu ayrım dosyanın kaderini belirler:
- Borca, faize, yetkiye veya imzaya itiraz: süresi içinde icra dairesine yapılır. Mahkemeye yazılan itiraz dilekçesi takibi durdurmaz.
- Alacaklının itirazı aşma yolu: elinde belge varsa icra mahkemesinde itirazın kaldırılması, yoksa genel mahkemede itirazın iptali davası. İki yolun sonuçları ve tazminat rejimi farklıdır.
- İcra dairesinin işlemine yönelik usul aykırılığı: şikâyet yoluyla icra mahkemesine götürülür.
- İlama dayalı takipte borcun ödendiği veya zamanaşımına uğradığı iddiası: icra mahkemesine yapılan itiraz ile ileri sürülür ve icranın geri bırakılması talep edilir.
E-Haciz Uygulanınca Ne Yapılabilir
Takip kesinleştikten sonra banka hesapları, araç ve taşınmaz kayıtları elektronik ortamda hacze konu olabilir. Bu noktada tümüyle çaresiz kalınmaz. Maaş ve ücretin kural olarak haczolunacak miktar dörtte birinden az olamaz (dörtte bir asgari orandır); emekli aylığı, nafaka alacağı ve haczi kabil olmayan sosyal yardım nitelikli ödemeler bakımından özel koruma bulunur. Hesaba yatan paranın kaynağının bu nitelikte olduğu belgelenerek haczin kaldırılması talep edilebilir. Bu talep de icra dairesine, reddedilirse icra mahkemesine yöneltilir.
Dosya Yönetimi İçin Kontrol Listesi
- Tebliğ tarihi ve son gün, saat bilgisiyle birlikte takvime işlenir.
- İtiraz dilekçesinde borcun tamamına mı yoksa bir kısmına mı itiraz edildiği tereddütsüz yazılır; kısmi itirazda kabul edilen tutar açıkça belirtilir.
- Yetki itirazı yapılacaksa itiraz edilen yer değil, yetkili görülen icra dairesi de gösterilir.
- Haciz ihbarnamelerine verilecek cevaplar için ayrı bir süre takibi kurulur; üçüncü kişi sıfatıyla gelen ihbarname cevapsız bırakıldığında borç zimmete geçebilir.
Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir. Takibin türü, dayanak belge ve tebligat düzeni sonucu değiştirebileceğinden, süre işlemeye başladığı anda dosyanın uzman gözüyle incelenmesi önerilir.