Haczedilen malın paraya çevrilmesi, icra takibinin en teknik aşamasıdır. E-haciz konulmuş bir dosyada tarafların en sık düştüğü hata, satış sürecini tek bir son güne indirgemek ve itirazı yanlış kapıya taşımaktır. Bu rehber, satış aşamasını bir takvim disiplinine bağlamak ve hangi talebin nereye yapılacağını netleştirmek için hazırlanmıştır.
Satış İstemenin Kendi Takvimi Vardır
İİK, hacizden sonra satış istenebilmesi için sınırlı bir süre tanır. Bu süre içinde satış talep edilmez ve masraf yatırılmazsa haciz kendiliğinden düşer; alacaklı yeniden haciz aşamasına dönmek zorunda kalır. Bu nedenle takvim, takip tarihine göre değil her bir mahcuz için ayrı ayrı haciz tarihine göre kurulmalıdır. Banka hesabına konulan e-haciz ile taşınmaz üzerindeki hacizin tarihleri çoğu zaman farklıdır ve tek satırda izlenirse biri sessizce düşer.
E-Haciz ile Satış Arasındaki Kopukluk
E-haciz, özellikle banka mevduatında hızlı sonuç verdiği için dosyanın satış boyutu ihmal edilir. Oysa hesapta karşılık çıkmadığında takip fiilen durur ve süreler işlemeye devam eder. Pratikte şu ayrım kritiktir:
- Paraya çevrilmesi kendiliğinden mümkün olan alacak hacizleri ile satış gerektiren taşınır ve taşınmaz hacizleri aynı planda tutulmamalıdır.
- Maaş haczinde kesinti oranı ve sıra cetveli ayrı bir izleme kalemidir.
- Üçüncü kişideki hak ve alacaklarda itiraz süresi, satış takviminden bağımsız işler.
İcra Dairesi mi, İcra Mahkemesi mi?
Yanlış merciye başvuru bu alanda en pahalı hatadır. Kaba bir ayrımla: talep icra dairesine, şikâyet ve itiraz icra mahkemesine yöneltilir. Kıymet takdirine itiraz, ihalenin feshi, memur işleminin usulsüzlüğü icra mahkemesinin işidir. Buna karşılık istihkak iddiası, mülkiyet tartışmasının niteliğine göre farklı bir usule tabidir. Dilekçeyi doğru başlıkla ve doğru mercie vermek, çoğu zaman içeriğinden daha belirleyicidir; zira süre dolduktan sonra doğru mercie yönelme imkânı kalmaz.
İhalenin Feshinde Dar Pencere
Elektronik satış sistemine geçilmesiyle birlikte ilan, teklif ve ihale anları dijital kayıt üzerinden izlenebilir hale gelmiştir. Buna rağmen ihalenin feshi talebi çok kısa bir süreye tabidir ve bu süre ihale tarihinden itibaren işler. Fesih sebepleri; ilan usulsüzlüğü, kıymet takdirindeki esaslı hata ve satışa hazırlık işlemlerindeki eksiklikler etrafında toplanır. Talebin reddi halinde para cezası riski bulunduğundan, dayanaksız fesih başvurusundan kaçınılmalı, itiraz gerekçesi belgeye bağlanmalıdır.
Dosya İçin Kısa Kontrol Listesi
- Her haciz için satış isteme son tarihi ayrı satırda tutulur.
- Kıymet takdiri raporunun tebliğ tarihi ve itiraz penceresi işaretlenir.
- Satış ilanının tebliği, adres ve tebligat usulü yönünden denetlenir.
- İhale sonrası fesih ihtimali için gerekçe ve delil dosyası önceden hazırlanır.
- Ödeme, haricen tahsil veya taksit anlaşmaları dosyaya zamanında bildirilir.
Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir; takibin türü, malın niteliği ve tebligat tarihleri sonucu değiştirebilir. Satış aşamasına gelmiş bir dosyada adım atmadan önce dosya kayıtları üzerinden bireysel bir inceleme yaptırılması yerinde olur.