İcra takibinde haciz konulması tek başına sonuç doğurmaz; asıl belirleyici olan satış aşamasının zamanında ve usulüne uygun yürütülmesidir. Elektronik ortamda uygulanan hacizlerde ise ölçüsüzlük ve haczedilmezlik tartışmaları hızla gündeme gelir. Bu rehber, iki başlığı süre ekseninde birlikte ele alıyor.
Satış Talebi: Kaçırılırsa Haciz Düşer
İcra ve İflas Kanunu, alacaklıya haczedilen malın satışını isteme yükümlülüğü yükler ve bunun için süre öngörür. Süresi içinde satış istenmezse haciz kalkar; bu, uygulamada dosyanın en sessiz kaybedildiği andır çünkü taraflara ayrıca hatırlatma yapılmaz. Satış avansının yatırılmamış olması da talebin sonuç doğurmasını engeller. Bu nedenle haciz tarihi, satış isteme son günü ve avans yatırma tarihi tek bir çizelgede takip edilmelidir. Kıymet takdirine itiraz süresinin de ayrıca işlediği unutulmamalıdır.
E-Haciz Uygulamasında Sınırlar
Elektronik haciz, hesaplara hızlı ulaşma imkânı verdiği için ölçüsüz uygulanmaya elverişlidir. Maaş hesaplarında kanunla belirlenen orana kadar haciz mümkündür; emekli aylığı gibi bazı ödemeler ise borçlunun muvafakati olmaksızın haczedilemez. Nafaka alacakları bakımından farklı bir rejim uygulanır. Hesaba bloke konulan tutarın niteliği tespit edilmeden yapılan itirazlar sonuç vermez; bu nedenle önce banka kaydından paranın kaynağı belgelenmelidir.
İtiraz mı, Şikâyet mi? Merci Ayrımı
İcra hukukunda iki kavram sıkça karıştırılır. Takibin kendisine, borca veya imzaya yönelik itiraz kural olarak icra dairesine yapılır ve kısa süreye tabidir. İcra müdürlüğünün işlemine, hacizde ölçüsüzlüğe veya usulsüzlüğe yönelik şikâyet ise icra hukuk mahkemesine yapılır ve kural olarak öğrenmeden itibaren yedi günlük süre içinde ileri sürülür. Kamu düzenine aykırılık ya da hakkın yerine getirilmemesi gibi hâllerde süresiz şikâyet mümkündür. İtiraz edilmesi gereken yerde şikâyet, şikâyet edilmesi gereken yerde itiraz yolunun seçilmesi, süre dolmuşsa telafi edilemez.
İhalenin Feshinde Dar Pencere
Satış gerçekleştikten sonra usule aykırılık iddiaları ihalenin feshi talebiyle ileri sürülür. Bu talep icra hukuk mahkemesine yapılır ve kanunda öngörülen kısa süreye tabidir. Talep reddedilirse para cezasına hükmedilebileceği için, iddiaların somut ve belgeli olması gerekir: ilanın usulsüzlüğü, kıymet takdirinin gerçeği yansıtmaması ya da satış şartlarının duyurulmasındaki eksiklik gibi.
Dosyayı Ayakta Tutan Rutin
- Haciz, satış isteme ve avans tarihlerinin aynı takvimde izlenmesi
- Kıymet takdir raporunun tebliği ile itiraz süresinin not edilmesi
- Hesaplara konulan blokelerde paranın kaynağının hemen belgelenmesi
- Her işlemin öğrenildiği tarihin kayıt altına alınması
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir; dosyanızdaki takip türü ve haczin konusu izlenecek yolu değiştirir. Süreler çok kısa olduğundan, tebligatı aldığınız gün hukuki destek almanız önemlidir.