İlamsız takip, elinde mahkeme ilamı bulunmayan alacaklıya hızlı bir yol açar; buna karşılık borçluya da itirazla takibi durdurma imkânı tanır. İİK'nın kurduğu bu denge tamamen kısa sürelere dayanır. Ödeme emrinin tebliğinden sonraki ilk hafta, dosyanın bütün seyrini belirleyen aşamadır.
Ödeme Emri Eline Geçtiğinde İlk Yapılacaklar
Tebliğ tarihi, zarfın üzerindeki kayıt esas alınarak not edilir. Borçlu, kanunda öngörülen yedi günlük süre içinde icra dairesine itirazını bildirebilir. İtiraz borcun tamamına ya da bir kısmına yönelik olabileceği gibi, imzaya itiraz da ayrı bir başlıktır ve senede dayalı takiplerde açıkça belirtilmesi gerekir. İmzaya itiraz edilmemesi, imzanın kabul edilmiş sayılması sonucunu doğurur.
Mal Beyanı Yükümlülüğü Gözden Kaçmasın
İtiraz edilmiş olması, mal beyanı yükümlülüğünü her hâlde ortadan kaldırmaz. Takibin kesinleştiği durumlarda borçlunun malvarlığını süresi içinde bildirmesi gerekir; bu yükümlülüğün ihmali ayrı bir yaptırım riskini beraberinde getirir. Beyanın kapsamı gerçeğe uygun olmalı, taşınmaz, araç, alacak ve maaş bilgileri dürüstçe gösterilmelidir.
İtirazın Kaldırılması mı, İptali mi?
Alacaklı tarafından en sık yapılan usul hatası burada ortaya çıkar. İki yol vardır ve bunlar farklı mercilere aittir:
- İtirazın kaldırılması: İcra mahkemesine yapılır ve yalnızca kanunda sayılan nitelikteki belgelere dayanılabilir. Dar yetkili, hızlı bir incelemedir.
- İtirazın iptali: Genel mahkemede açılan bir davadır, her türlü delille ispat mümkündür ve alacağın esası incelenir.
Elinde yeterli nitelikte belge bulunmayan alacaklının icra mahkemesine gitmesi ret ile sonuçlanır; buna karşılık iptal davası için öngörülen süre de sınırsız değildir. Hangi yolun seçileceği, elde bulunan belgenin niteliğine göre en baştan kararlaştırılmalıdır.
Zaman Çizelgesi
- Ödeme emrinin tebliğ tarihi kaydedilir.
- Borçlu için itiraz ve mal beyanı süreleri aynı takvime işlenir.
- Alacaklı için itiraz bildiriminin dosyaya girdiği tarih izlenir.
- Belge durumu değerlendirilerek kaldırma veya iptal yolu seçilir.
- Takibin kesinleşmesi hâlinde haciz talebi için öngörülen süreler kontrol edilir.
Bu açıklamalar genel işleyişi anlatmak içindir. Takibin dayanağı, belgenin türü ve tebligatın usulüne uygun yapılıp yapılmadığı sonucu bütünüyle değiştirebilir; süreler çok kısa olduğundan ödeme emrini aldığınız gün hukuki değerlendirme almanız önem taşır.