İcra takibinde borçlunun elindeki en pratik araç, esasa ilişkin uzun tartışmalar değil, maaş haczi ve satış işlemlerine karşı süresinde yapılan şikâyettir. İİK ve HMK çerçevesinde bu rehber, hangi işleme karşı hangi başvurunun yapılacağını ve tebligat gecikmesinin bu takvimi nasıl bozduğunu ele alır.
Maaşın Haczedilemeyen Kısmı
Maaş ve ücretin tamamı haczedilemez; kanun bir sınır öngörür ve bu sınırın altına inilemez. Uygulamada karşılaşılan hatalar şunlardır: ikramiye ve sosyal yardımların hesaba katılmasında yapılan yanlışlıklar, nafaka alacağı için geçerli olan farklı rejimin diğer alacaklara da uygulanması ve emekli aylığına ilişkin özel korumanın gözden kaçırılması. Bordronun aylık olarak dosyaya sunulması, kesintinin doğru hesaplanmasını sağlar.
Birden Fazla Haciz ve Sıra
- İkinci ve sonraki hacizler sıraya girer; aynı anda birden çok dosyadan kesinti yapılamaz
- İşverene gönderilen müzekkerelerin tarihleri sıranın belirlenmesinde esastır
- Nafaka alacakları için ayrı bir öncelik rejimi işler
- Fazla kesinti yapıldığında iade talebi işveren üzerinden değil, icra dosyası üzerinden yürütülür
Satış Talebi, Kıymet Takdiri ve İtiraz
Haczedilen mal bakımından süreç kıymet takdiri ile başlar. Takdir edilen değere itiraz, raporun tebliğinden itibaren kısa bir süre içinde ve icra mahkemesine yapılır; bu süre kaçırıldığında değer kesinleşir ve ihale bu değer üzerinden yürür. İtiraz dilekçesine emsal satış örnekleri, imar durumu ve taşınmazın fiilî kullanımına ilişkin bilgi eklenmesi, yeniden takdir alınma ihtimalini artırır.
Tebliğ Edilmeyen İşlem Şikâyet Süresini Başlatmaz
Şikâyet için öngörülen yedi günlük süre, işlemin öğrenildiği tarihten işler. Ödeme emri, kıymet takdiri raporu veya satış ilanı borçluya usulüne uygun tebliğ edilmemişse, sürenin başlamadığı ileri sürülebilir. Ancak bu iddianın kabul edilmesi için öğrenme tarihinin somutlaştırılması gerekir: dosya inceleme kaydı, bankadan gelen bildirim veya işverenden alınan yazı bu amaçla kullanılır. Tebligatın usulsüzlüğü iddiası ayrıca ve açıkça ileri sürülmelidir.
İhalenin Feshi
İhale gerçekleşmişse artık şikâyet değil, ihalenin feshi talebi gündeme gelir ve bu talep için de kısa bir süre öngörülmüştür. Fesih sebepleri arasında ilanın usulsüzlüğü, satış bedelinin muhammen değere göre düşüklüğü ve arttırmaya katılmayı engelleyen fiilî durumlar sayılabilir. Talebin reddi hâlinde para cezası riski bulunduğundan, sebepler soyut değil belgeli biçimde ileri sürülmelidir.
İcra dosyalarında günler belirleyicidir; buradaki genel anlatım, dosyanızın kendi tebligat parçaları üzerinden yapılacak hukuki incelemenin yerini tutmaz.