Banka hesabına konulan blokeyi çoğu borçlu, ödeme emrini değil kartının çalışmadığını fark ettiğinde öğrenir. İcra ve İflas Kanunu, takibin her aşaması için ayrı bir karşı koyma yolu tanımıştır; ancak bu yolların çoğu kısa sürelere bağlıdır ve süreler kural olarak tebligatla işlemeye başlar. Tebligatın geç ya da usulsüz yapıldığı dosyalarda öncelikli iş, sürenin gerçekte ne zaman başladığını ortaya koymaktır.
İtirazın Yönü: Takibe mi, İşleme mi?
Borçlu, borcun kendisine ya da imzaya karşı çıkıyorsa itirazını icra dairesine yöneltir ve bu itiraz takibi durdurur. Buna karşılık haczin uygulanma biçimi, haczedilemez malın haczedilmesi ya da usule aykırı bir işlem söz konusuysa yol farklıdır; bu tür şikâyetler icra mahkemesine yapılır. İki yolun karıştırılması, hem sürenin boşa geçmesine hem de talebin görev yönünden reddine yol açar.
Usulsüz Tebligat İddiasını Belgeye Bağlamak
- Tebligat parçası dosyadan temin edilir; kime, hangi adreste ve hangi şerhle teslim edildiği incelenir.
- Adres kayıt sistemi kaydı, kira sözleşmesi veya iş yeri belgeleriyle o tarihte orada bulunulmadığı gösterilir.
- Öğrenme tarihi somutlaştırılır: bloke bildirimi, banka ekstresi veya UYAP giriş kaydı dayanak yapılır.
- Usulsüz tebligatın düzeltilmesi talebiyle birlikte, esasa ilişkin itiraz da ihtiyaten sunulur.
E-Haczin Kendine Özgü Sorunları
Elektronik ortamda uygulanan haciz, borç miktarını aşan tutarların bloke edilmesi, aynı anda birden çok hesaba işlem konulması veya niteliği gereği el konulamayacak nitelikteki ödemelerin bloke edilmesi gibi sonuçlar doğurabilir. Maaş hesabı, emekli aylığı, nafaka alacağı ya da sosyal yardım niteliğindeki ödemeler bakımından İİK özel koruma öngörür. Bu hâllerde hesabın niteliğini gösteren banka yazısı, işveren yazısı veya kurum belgesi olmadan yapılan başvurular çoğunlukla sonuçsuz kalır. Aşan tutarın çözülmesi talebi ise ayrıca ve açıkça yazılmalıdır.
Alacaklı Tarafın Bakış Açısı
Alacaklı açısından risk, haczin geçersiz kılınmasıyla sınırlı değildir. Tebligatın hatalı adrese gönderilmesi, takibin ilerleyen aşamalarında kesinleşmenin tartışmalı hâle gelmesine ve satış sürecinin geriye dönmesine neden olabilir. Bu nedenle takip talebinde adres araştırmasının özenli yapılması, hem zaman hem masraf kaybını önler.
Sonraki Aşamayı Şimdiden Kurun
İtiraz üzerine takip duruyorsa alacaklının itirazın kaldırılması ya da iptali yoluna gideceği öngörülmeli; borçlu tarafta ise buna karşı sunulacak belge ve savunma önceden hazırlanmalıdır. İcra mahkemesindeki yargılamada HMK'nın ispat kurallarının sınırlı biçimde uygulandığı, dar yetkili bir inceleme yapıldığı unutulmamalıdır. Taksitlendirme veya haricen anlaşma seçeneği de, satış aşamasına gelmeden değerlendirilebilecek bir yoldur.
Bu açıklamalar genel çerçeveyi anlatır; takip türü, borcun dayanağı ve tebligat tarihleri değiştiğinde izlenecek yol da değişir. Dosya örneği elde edilerek bireysel değerlendirme yapılması yerinde olacaktır.