İcra takibinde borçlunun en sık yaşadığı şok, banka hesabındaki paranın habersizce bloke edilmesidir. Oysa çoğu dosyada e-haciz, ödeme emrinin tebliğinden sonra ve itiraz süresi geçtikten sonra uygulanır. Sorunun kaynağı genellikle takibin varlığı değil, ödeme emrinin borçluya zamanında ulaşmamış olmasıdır. İİK ve HMK çerçevesinde bu durumda izlenecek yol, sıraya dikkat edilerek kurulmalıdır.
Blokeyi Gördüğünüzde İlk Yapılacak İş: Dosyayı Okumak
Hesabınıza haciz konulduğunda ilk adım bankaya değil, dosyaya bakmaktır. Takip dosyasından şu bilgiler çıkarılmalıdır: takibin türü (ilamlı mı ilamsız mı), dayanağı (senet, çek, sözleşme, ilam), ödeme emrinin tebliğ tarihi ve tebligatın kime yapıldığı. Bu dört veri belirlenmeden yapılacak her başvuru yanlış mercie gitme riski taşır.
İtiraz mı, Şikâyet mi, Dava mı?
- Borca veya imzaya itiraz, ilamsız takipte süresi içinde icra dairesine yapılır ve süresinde yapılan itiraz takibi durdurur
- Süresi geçmişse, borcun sonradan ödendiği veya zamanaşımına uğradığı iddiası ayrı bir hukuki yola dayanır
- Tebligatın usulsüzlüğü iddiası, icra hukuk mahkemesine şikâyet yoluyla ileri sürülür
- Haczedilemezlik iddiası (maaşın kanunla korunan kısmı, emekli aylığı, hane eşyası) ayrıca ve süresinde bildirilir
- Üçüncü kişiye ait mal veya hesap söz konusuysa istihkak yolu gündeme gelir
Usulsüz Tebligat Şikâyetinde Öğrenme Tarihini Kanıtlamak
- Tebligat parçası dosyadan temin edilir; teslim alan kişinin sıfatı incelenir.
- Adres kayıt sistemindeki adres ile tebligat adresi karşılaştırılır.
- Mernis adresine yapılan tebligatlarda şerh ve muhtar kaydı kontrol edilir.
- Öğrenme tarihi, banka bildirimi veya dosya inceleme kaydı gibi somut belgeyle gösterilir.
- Şikâyet dilekçesinde, usulsüz tebligatın sonucu olarak itiraz hakkının kullanılamadığı açıkça ileri sürülür.
Blokenin Kaldırılması ile Takibin Durması Aynı Şey Değildir
Uygulamada karıştırılan en önemli nokta budur. Haczin kaldırılması yalnızca o mal veya hesap yönünden sonuç doğurur; takip devam ediyorsa yeni hacizler uygulanabilir. Buna karşılık takibin durması, alacaklının yeni icra işlemi yapmasını engeller. Bu nedenle başvuru stratejisi, tek bir blokeyi çözmeye değil; takibin hukuki dayanağını tartışmaya yönelmelidir.
Maaş ve Emekli Hesaplarında Özel Durum
Maaş hesabına yapılan blokelerde, kanunla korunan kısım bakımından itiraz mümkündür. Ancak hesabın maaş hesabı olduğunun bankadan alınacak yazı ile belgelenmesi gerekir; aksi hâlde hesap, olağan mevduat gibi işlem görür.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir. Takip türü, tebligat şekli ve hacze konu malvarlığı her dosyada farklı sonuç doğurur; dosya örneği görülmeden yapılacak yönlendirme eksik kalır.