Bir icra dosyasında maaş haczi ile taşınır veya taşınmaz satışı çoğu zaman aynı anda yürür. Borçlu açısından düzenli kesinti başladığı için dosyanın kapandığı izlenimi doğar; alacaklı açısından ise kesintinin yavaşlığı satışı zorunlu kılar. İİK ve HMK çerçevesinde bu iki hattın birlikte okunmaması, tarafların en sık düştüğü hatadır.
İki hattın kesiştiği yer
Maaş haczi süreklilik gösteren bir tedbirdir ve işverene yazılan müzekkere ile işler. Satış ise belirli aşamaları olan, her aşamasında ayrı tebligat üreten bir süreçtir: kıymet takdiri, satış kararı, ilan ve ihale. Dosyada devam eden bir maaş kesintisi bulunması, satış aşamalarındaki sürelerin durmasını sağlamaz. Borçlu, kesinti yapıldığı için tebligatları takip etmeyi bırakırsa, kıymet takdirine itiraz penceresi kapanır ve taşınmaz düşük bedelle ihaleye çıkar.
Tebligat geciktiğinde kaybedilen haklar
- Kıymet takdiri raporuna itiraz süresi, rapor tebliğ edilmiş sayıldığı anda işlemeye başlar
- Satış ilanının usulsüz tebliği, ihalenin feshi tartışmasının merkezine oturur
- Adres değişikliğini icra dosyasına bildirmeyen borçlu, tebligatın geçerli sayılması riskiyle karşılaşır
- İşveren değişikliğinin bildirilmemesi, alacaklı yönünden aylarca süren kesinti kaybı doğurur
- Şikâyet yoluna başvurulacak hâllerde süre, çoğu zaman öğrenme değil tebliğ esasına bağlanır
Maaş haczinde ölçü ve sıra
Ücret üzerindeki haciz, kanunda belirlenen orana kadar uygulanabilir; nafaka alacakları bu sınırlamadan ayrı değerlendirilir. Aynı işçinin ücreti üzerinde birden fazla haciz varsa sıra cetveli mantığı devreye girer ve sonraki alacaklı, önceki haczin bitmesini bekler. Borçlunun asgari geçim koşullarını doğrudan etkileyen bu kesintide, hesaplama hatası veya ikramiye ile kıdem tazminatı kalemlerinin yanlış değerlendirilmesi sık görülür.
Uygulamada izlenecek sıra
- Dosya bakiyesi ve işleyen faiz, kesinti hızıyla birlikte hesaplanır.
- Satış talebi için öngörülen sürelerin dolup dolmadığı kontrol edilir.
- Kıymet takdiri raporu, emsal bedel ve taşınmazın fiilî durumu karşılaştırılır.
- İhale öncesi ödeme veya taksitlendirme ihtimali gerçekçi biçimde değerlendirilir.
- Usulsüz tebligat iddiası varsa, tebliğ evrakı ve adres kayıt sistemi kayıtları birlikte incelenir.
Değerlendirme
Satış ile maaş haczini aynı takvimde izlemek, hem borçlunun malvarlığı kaybını hem alacaklının tahsil gecikmesini azaltır. Her icra dosyasının borç kalemleri, taraf sayısı ve tebligat geçmişi farklıdır; bu nedenle burada anlatılanlar genel bir çerçeve sunar. Somut dosyanızda adım atmadan önce hukuki destek almanız isabetli olacaktır.