İş kazası dosyalarında kaybedilen davaların önemli bir kısmı, kaza anından sonraki ilk haftalarda yapılmayan bildirimler ve tutulmayan kayıtlar yüzünden kaybedilir. 4857, 6331, 5510 ve 7036 birlikte değerlendirildiğinde, olay anından itibaren işleyen birden fazla ayrı takvim bulunur. Bu rehber o takvimleri ayrıştırıyor.
Kaza Anından İtibaren İşleyen Yükümlülükler
İş kazası meydana geldiğinde işverenin kolluğa derhal, Sosyal Güvenlik Kurumu'na ise mevzuatta belirlenen kısa süre içinde bildirimde bulunması gerekir. Bu bildirimin yapılmamış olması işçinin hakkını ortadan kaldırmaz; ancak olayın iş kazası niteliğini ispatlama yükünü ağırlaştırır. Bildirimsiz kalan olaylarda, iş kazasının tespiti için ayrı bir dava gündeme gelir.
Olay Yerinde ve Sonrasında Toplanacak Deliller
- Kaza anına ve öncesine ait kamera kayıtlarının silinmeden talep edilmesi
- Aynı vardiyada çalışan tanıkların kimlik ve iletişim bilgileri
- İlk müdahale ve hastane kayıtları ile epikriz raporu
- Risk değerlendirmesi, kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları ve iş güvenliği eğitim kayıtları
- Puantaj, bordro ve fiili çalışma düzenini gösteren kayıtlar
- İş güvenliği uzmanı ile işyeri hekiminin olaya ilişkin raporları
Bir Aylık Süre Hangi Talep İçin Kritik
Slugda öne çıkan bir aylık süre, iş kazası tazminatının kendisine değil, iş sözleşmesinin feshine bağlı taleplere ilişkindir. İşe iade talebi bakımından, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir ve bu süre hak düşürücü niteliktedir. Kaza sonrası rapor süreci ile fesih iç içe geçtiğinde bu tarih kolaylıkla gözden kaçar. Buna karşılık maddi ve manevi tazminat talepleri farklı ve daha uzun sürelere tabidir; iki takvimin birbirine karıştırılmaması gerekir.
Süre Riskini Azaltan Adım Sırası
- Kaza tarihi, rapor başlangıç ve bitiş tarihleri ile varsa fesih bildirim tarihini tek bir çizelgeye yazın.
- Fesih söz konusuysa arabuluculuk başvurusunu bir aylık süre içinde yapın; dava şartı arabuluculuk atlanırsa dava usulden reddedilir.
- Sürekli iş göremezlik oranı belirlenmemişse kurum işlemlerinin sonucunu takip edin; tazminat hesabı bu orana dayanır.
- Kusur oranına ilişkin bilirkişi incelemesine esas olacak iş güvenliği belgelerini erkenden dosyaya sunun.
- Kurumun rücu talebi ihtimalini işveren tarafında ayrıca değerlendirin.
Buradaki açıklamalar genel çerçeve sunar; kazanın oluş biçimi, sigortalılık durumu ve fesih olup olmadığı izlenecek yolu değiştirir. Süreler kısa olduğundan, olaydan hemen sonra hukuki değerlendirme alınması yerinde olacaktır.