İş kazası sonrasında ilk günlerde atılan adımlar, yıllar sonra görülecek tazminat davasının çerçevesini belirler. 4857 ve 6331 sayılı kanunların işverene yüklediği yükümlülükler, 5510 sayılı Kanunun kurum nezdindeki süreci ve 7036 sayılı Kanunun yargı yolu düzeni aynı olayın farklı katmanlarıdır. Bu katmanlar karıştırıldığında, hem bildirim yükümlülükleri hem de dava öncesi zorunlu adımlar gözden kaçar.
Olay Sonrası İlk Katman: Bildirim
Kaza anından itibaren işleyen kısa bildirim süreleri vardır ve bunlar dava süreleriyle aynı şey değildir. Kolluğa yapılan bildirim, kuruma yapılan bildirim ve iş yeri kayıtlarına geçirilen tutanak birbirinin yerine geçmez. Kaza tutanağının içeriği, ilerleyen aşamada kusur değerlendirmesinin temel dayanağı hâline gelir; bu nedenle tutanağa itiraz veya şerh imkânı olay günü değerlendirilmelidir.
Hangi Talep Nereye Gider?
- Maddi ve manevi tazminat talepleri, iş ilişkisinden kaynaklandığı için iş mahkemesinin görev alanındadır.
- Kurumun kaza niteliğine, sürekli iş göremezlik oranına veya gelir bağlanmasına ilişkin işlemlerine karşı izlenecek yol, işverene karşı açılacak tazminat davasından ayrıdır.
- İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat talepleri bakımından dava şartı arabuluculuk düzeni, işçilik alacaklarındaki gibi işlemez; bu farkın gözden kaçırılması gereksiz gecikme yaratır.
- Ölümlü olaylarda destekten yoksun kalma talepleri, hak sahiplerinin her biri yönünden ayrı ayrı değerlendirilir.
- Ceza soruşturması ayrı yürür; ceza dosyasındaki tespitler tazminat dosyasında delil olarak kullanılabilir.
Dosyayı Güçlendiren Adım Sırası
- Kaza tutanağı, müfettiş raporu ve iş yeri risk değerlendirmesi belgelerinin temini.
- İş güvenliği eğitimlerine ve kişisel koruyucu donanım teslimine ilişkin imzalı kayıtların istenmesi.
- Tedavi sürecine ait tüm sağlık raporlarının ve rapor tarihlerinin kronolojik dizilmesi.
- Sürekli iş göremezlik oranı belirlendikten sonra zarar hesabının bu orana göre yeniden gözden geçirilmesi.
- Kusur oranı tartışmalıysa tanık listesinin olay anını gören kişilerle sınırlı ve somut tutulması.
Yanlış Mercie Yönelmenin Etkisi
Kurum işlemine karşı yürütülmesi gereken bir itirazı işverene yöneltmek ya da tazminat talebini idari başvuru olarak sunmak, dosyayı ilerletmediği gibi zamanaşımının işlemesini de durdurmaz. Katmanları ayırıp her biri için ayrı takvim tutmak, bu riski büyük ölçüde ortadan kaldırır.
Not
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir. Yaralanmanın ağırlığı, kusur dağılımı ve iş yerinin yapısı sonucu değiştirdiğinden, kaza sonrası ilk haftada bir hukukçuya danışılması önerilir.