İşçilik alacaklarında dosyanın sonucunu belirleyen iki unsur vardır: talebin doğru kapıdan girilmesi ve iddianın kayıtla desteklenmesi. Mobbing ve fazla mesai iddiaları bu iki noktada da kırılgandır; çünkü ilki çoğunlukla tanık beyanına, ikincisi ise işveren elindeki kayıtlara dayanır. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunlar ekseninde hazırlanan bu rehber, dava öncesi denetim listesini sunar.
Önce Arabuluculuk Kapsamını Belirleyin
İşçi ile işveren arasındaki alacak ve tazminat talepleri ile işe iade istemlerinde arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartıdır. Bu adım atlandığında dosya esasa girilmeden usulden reddedilir. Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri ile bunlara bağlı rücu istemleri bu zorunluluğun dışındadır. Mobbing iddiasına dayalı manevi tazminat, iş kazası kapsamında değerlendirilmiyorsa genel kurala tabi olur. Bu ayrım, başvuru formu doldurulmadan önce netleştirilmelidir.
Mobbing İddiasının İspat Mimarisi
- Davranışların sistemli ve süreklilik gösterdiğini ortaya koyan bir zaman çizelgesi hazırlanır.
- Görev tanımındaki daraltmalar, yer değişiklikleri ve yetki kısıtlamaları yazılı belgeyle gösterilir.
- Kurumsal yazışmalar, tutanaklar ve savunma istem yazıları tarih sırasıyla dizilir.
- Sağlık kuruluşundan alınan raporlar, süreçle tarihsel olarak eşleştirilir.
- Aynı ortamda çalışmış tanıkların hangi olayı doğrudan gördüğü tek tek belirlenir.
Tek bir olumsuz olay kural olarak yeterli görülmez; belirleyici olan davranışın süreklilik, kasıt ve yıldırma amacı taşıdığının bütünlük içinde ortaya konmasıdır.
Fazla Mesaide Kayıt Zinciri
- İmzalı ücret bordrolarında fazla mesai tahakkuku bulunup bulunmadığı kontrol edilir; tahakkuk varsa iddia bu kez daha güçlü delillerle desteklenmelidir.
- Giriş çıkış kayıtları, kartlı geçiş verileri ve vardiya çizelgeleri talep edilir.
- Kurumsal elektronik posta, iş takip yazılımı ve araç takip kayıtları çalışma saatini gösteren yan delil olarak değerlendirilir.
- Tanık anlatımı kullanılacaksa tanığın hangi dönemde ve hangi birimde çalıştığı belirtilir.
- Hesaplama yapılırken ara dinlenme süreleri düşülür; talebin bu ayrıntıyı içermesi tutarlılık sağlar.
Merci Ayrımı
İş sözleşmesinden ve toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıklar iş mahkemesinde görülür; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Buna karşılık sigortalılık süresi, prim gün sayısı ya da tescil işlemine ilişkin talepler için önce Kuruma başvurulması gerekir; doğrudan açılan davalar bu nedenle reddedilebilir. İş sağlığı ve güvenliği mevzuatına dayalı idari yaptırımlara karşı ise tamamen ayrı bir itiraz yolu işler. Aynı olaydan doğan bu üç talebin tek dilekçede birleştirilmesi, dosyanın tümünü riske atar.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İşçilik alacaklarında zamanaşımı ve fesih tarihine bağlı süreler sonucu doğrudan etkilediğinden, arabuluculuk başvurusundan önce hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.