İşe iade süreci, iş hukukunun süre ve usul bakımından en katı alanlarından biridir. Burada yapılan bir mercii hatası, feshin haklı olup olmadığı hiç incelenmeden davanın reddine yol açar. Sürecin doğru kurulması, ispat stratejisi kadar önemlidir.
Önce Arabulucu, Sonra Mahkeme
7036 sayılı Kanun, işe iade taleplerinde arabulucuya başvurmayı dava şartı hâline getirmiştir. Başvuru, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde yapılır. Tarafların anlaşamaması hâlinde düzenlenen son tutanağın tarihinden itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılması gerekir. Doğrudan mahkemeye gidilen dosyalar bu şart yerine getirilmediği için usulden reddedilir; arabuluculuk aşaması tamamlandıktan sonra iki haftalık sürenin kaçırılması ise aynı sonucu doğurur.
Her Uyuşmazlık Aynı Yoldan Gitmez
Arabuluculuk şartının kapsamı sanıldığı kadar geniş değildir. İş kazası veya meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat talepleri ile bunlara bağlı rücu istemleri bu şartın dışındadır. Sosyal güvenlik kurumuna karşı yöneltilen hizmet tespiti gibi talepler de ayrı bir hatta yürür ve 5510 sayılı Kanun çerçevesinde değerlendirilir. İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin 6331 sayılı Kanun kapsamındaki idari yaptırımlar ise büsbütün başka bir yargı koluna aittir.
İspat Yükü Kimdedir
4857 sayılı Kanun sisteminde feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü kural olarak işverendedir. İşçi ise feshin ileri sürülenden başka bir sebebe dayandığını iddia ediyorsa, bu iddiasını ispatla yükümlü olur. Bu denge, hangi tarafın hangi belgeyi toplaması gerektiğini doğrudan belirler.
Dosya Hazırlığı Kontrol Listesi
- Fesih bildiriminin yazılı olup olmadığı ve sebebinin açıkça yazılıp yazılmadığı
- Savunma alınmasını gerektiren bir hâl varsa bu usulün işletilip işletilmediği
- İşyerindeki çalışan sayısı ve kıdem koşullarının sağlanıp sağlanmadığı
- Performans veya davranış gerekçesi ileri sürülmüşse buna dayanak kayıtların varlığı
- Bordro, puantaj, izin defteri ve yazışmaların tarih sırasıyla dizilmesi
- Tanık beyanlarının hangi somut olaya ilişkin olduğunun önceden belirlenmesi
Davanın Sonucuna Bağlı Mali Tablo
İşe iade kararı verildiğinde işçinin süresi içinde işverene başvurması gerekir; bu başvuru yapılmazsa fesih geçerli hâle gelir ve kararın sağladığı korumadan yararlanılamaz. İşverenin işe başlatmaması hâlinde ödenecek tazminat ile boşta geçen süre alacağı ayrı kalemlerdir ve dava dilekçesinde ayrı ayrı talep edilmelidir. Bu kalemlerin dilekçede eksik bırakılması, sonradan tamamlanmasını güçleştirir.
Değerlendirme
İş ilişkisinin biçimi ve işyerinin yapısı, izlenecek yolu ve ispat dengesini değiştirebilir. Bu yazı genel bilgi verir; bir aylık süre kısa olduğundan, fesih bildirimini aldığınız gün bir hukukçuyla görüşmeniz süreç açısından belirleyicidir.