İş kazası dosyalarında sonucu belirleyen unsur, olayın yaşandığı gerçeği değil, olayın nasıl gerçekleştiğinin ispatlanabilmesidir. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunların kesiştiği bu alanda deliller ilk günlerde toplanmazsa, sonraki aşamada yerine konulamaz.
İlk Günlerde Kaybolan Deliller
Kaza sonrası işyerinde düzen hızla değişir: makine tamir edilir, ekipman değiştirilir, kamera kaydı üzerine yazılır, tanık işten ayrılır. Bu nedenle ilk aşamada yapılması gereken, dilekçe hazırlamak değil kaydı sabitlemektir.
- Kaza anına ve öncesine ait kamera kayıtlarının muhafazasının yazılı olarak istenmesi
- Olay yerinin ve kullanılan ekipmanın tarih bilgisi görünen fotoğrafları
- Kolluk ve müfettiş tutanaklarının, ifade tutanaklarının örnekleri
- Acil servis kaydı, epikriz ve tedavi sürecine ait tüm belgeler
- Kişisel koruyucu donanım teslim kayıtları ve iş sağlığı eğitim belgeleri
Bildirim Yükümlülüğü ile Dava Hakkı Ayrı Şeylerdir
Kazanın kuruma ve ilgili makamlara bildirilmesi, işverenin yükümlülüğüdür; bu bildirimin yapılmış olması işçinin tazminat talebini kendiliğinden karşılamaz. Bildirim hiç yapılmamışsa, olayın iş kazası olduğunun tespiti ayrı bir dava konusu olabilir ve bu dosyada kurumun taraf konumu gözetilmelidir. Ceza soruşturması ise bunlardan bağımsız yürür; oradaki bilirkişi raporu hukuk dosyası için önemli bir kaynak oluşturur.
Kusur ve Zarar İki Ayrı Başlıktır
Uygulamada dilekçeler çoğunlukla kusur tartışmasına odaklanır, zarar hesabı ise geri planda kalır. Oysa iş göremezlik oranı, bu orana ilişkin sağlık kurulu değerlendirmesi, kazanç kaybı ve bakıcı gideri gibi kalemler ayrı ayrı belgelendirilmelidir. Kusur ispatlansa dahi zarar kalemleri belgelenmemişse talep beklenenin altında sonuçlanabilir.
Risk Azaltma Kontrol Listesi
- Delillerin muhafazasına ilişkin talep yazılı ve kayıtlı biçimde iletildi mi?
- Tanık listesi, olayı gören ve olay öncesi koşulları bilen kişiler olarak ikiye ayrıldı mı?
- 6331 kapsamındaki risk değerlendirmesi ve eğitim kayıtları talep edildi mi?
- Alt işveren ilişkisi varsa sorumluluk zinciri baştan kurgulandı mı?
- Sağlık kurulu değerlendirmesine itiraz için ayrı bir takvim tutuluyor mu?
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; işin yürütüldüğü ortam ve sözleşme yapısı sonucu değiştirebilir. Kaza sonrası ilk günlerde hukuki destek almak, sonradan telafisi güç delil kayıplarını önler.