Kıdem tazminatı uyuşmazlıklarında dosyayı zayıflatan şey çoğu zaman hesabın kendisi değil, hesaba dayanak verilerin hangi kurumdan, hangi sırayla ve hangi usulle istendiğidir. Sosyal güvenlik kayıtları ile işyeri kayıtları çeliştiğinde talep yanlış mercie yöneltilir ve dosya daha ilk aşamada zaman kaybeder. Aşağıdaki kontrol listesi, 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı düzenlemelerin kesiştiği alanda kıdem hesabını bozan noktaları sırayla ele alıyor.
İlk Ayrım: Talep Kuruma mı, İşverene mi Yöneliyor?
Kıdem tazminatının muhatabı işverendir; hizmet süresinin ve prim gün sayısının kaydına ilişkin talebin muhatabı ise Sosyal Güvenlik Kurumudur. Bu iki hattı tek dilekçede birleştirmek, dosyanın bir kısmının usulden reddine yol açar. Pratikte şu üç talep tipi ayrı ayrı kurgulanmalıdır: hizmet süresinin tespiti, eksik veya hiç bildirilmemiş dönemin tescili, tazminat ve işçilik alacaklarının tahsili.
Kurum işlemine dayanan uyuşmazlıklarda dava öncesi Kuruma başvuru basamağı bulunur; bu basamak atlandığında dosya esasa girmeden geri döner. Arabuluculuk basamağının hangi taleplerde zorunlu, hangilerinde uygulanmadığı da aynı ayrımdan çıkar.
Kıdem Süresini Eksilten Kayıt Boşlukları
- Aynı işverene ait farklı sicil numaralarına dağıtılmış çalışma dönemleri
- Çıkış-giriş gösterilerek bölünmüş, fiilen kesintisiz süren hizmet
- Alt işveren değişikliklerinde devralınan sürenin hiç işlenmemesi
- Ücretin asgari ücret üzerinden bildirilmiş, farkın elden ödenmiş olması
- İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle geçen sürelerin kayıt dışı kalması
Hesaba Girecek Ücret Kalemlerini Belgelendirmek
Kıdem hesabı çıplak ücret üzerinden değil, süreklilik gösteren para ve para ile ölçülebilen menfaatler eklenerek yapılır. Bu nedenle yol, yemek, düzenli ikramiye ve süreklilik taşıyan primlerin hem tutarı hem periyodu belgelenmelidir. Banka hesap dökümleri, bordrolar ve varsa toplu iş sözleşmesi metni aynı tabloda karşılaştırıldığında, işverenin savunmasında öne süreceği farklar önceden görülür.
Çelişkili Bordro Durumu
İmzalı bordro ile banka kaydı örtüşmüyorsa, bu çelişki dosyaya baştan yazılmalıdır. Sonradan gündeme gelen açıklamalar, bilirkişi incelemesi tamamlandıktan sonra çoğu kez sonuca etki edemez.
Başvurudan Önce Son Bakış
- Talep kalemleri kurum-işveren ayrımına göre iki listeye bölündü mü?
- Kuruma başvuru ve arabuluculuk basamakları ilgili talep için tamamlandı mı?
- Hizmet dökümü ile işyeri kayıtları tarih tarih karşılaştırıldı mı?
- Ücrete eklenecek kalemler için üçer kaynaktan belge toplandı mı?
- Fesih türü ve fesih tarihi, zamanaşımı takvimine işlendi mi?
Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir; çalışma biçimi, fesih şekli ve kayıt yapısı her dosyada farklı sonuç doğurabilir. Kendi belgeleriniz üzerinden bir hukukçuyla birlikte kontrol yapmanız, hem merci hem süre hatasını en baştan eler.