Mobbing iddiası, tek bir olaya değil süreklilik gösteren bir davranış örüntüsüne dayanır. Bu nedenle hem ispatı hem de başvuru takvimi diğer işçilik alacaklarından farklı işler. 4857 sayılı İş Kanunu fesih ve tazminat çerçevesini, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu usulü, 6331 sayılı Kanun işverenin koruma yükümlülüğünü, 5510 sayılı Kanun ise sosyal güvenlik boyutunu ilgilendirir.
Bir Aylık Süre Neyin Süresidir?
İşe iade talebi bakımından, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Bu süre hak düşürücüdür ve mobbing iddiasının araştırılmasını beklemez. İşçinin şikâyetinin idari makamlarda incelenmesi ya da işveren içi soruşturmanın sürmesi bu süreyi durdurmaz. Ayrıca ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışa dayanan haklı nedenle fesih hakkı da öğrenmeye bağlı kısa bir süreye tabidir; süre geçtikten sonra yapılan fesih, haklı neden yerine haksız fesih olarak değerlendirilebilir.
Hangi Kapı Hangi Talep İçin?
- İş mahkemesi: manevi tazminat, kıdem ve ihbar tazminatı, işe iade ve alacak talepleri
- Arabuluculuk: işçi ve işveren arasındaki alacak ile işe iade talepleri bakımından dava şartı
- Çalışma ve iş kurumu il müdürlüğü: idari denetim ve teftiş talebi; dava süresini durdurmaz
- Cumhuriyet başsavcılığı: davranış ayrıca suç oluşturuyorsa şikâyet yolu
- İdari yargı: çalışan kamu görevlisi statüsündeyse uyuşmazlık iş mahkemesinin değil idari yargının alanındadır
Kamu görevlisi ile işçi ayrımı, mobbing dosyalarında en sık yaşanan merci hatasıdır. Aynı kurumda çalışan iki kişinin statüsü farklıysa, aynı olay iki ayrı yargı kolunda görülür.
Süreklilik ve Sistematiklik Nasıl Belgelenir?
Tek bir tartışma mobbing sayılmaz; aranan, belirli bir kişiye yönelen, süreklilik gösteren ve yıldırma amacı taşıyan davranışlardır. Bu nedenle delil kurgusu kronolojik olmalıdır: görev tanımının daraltılmasına ilişkin yazılar, ardarda düzenlenen savunma istemleri, izin taleplerinin reddi, yer değişikliği yazıları, kurumsal e-posta trafiği ve tanık listesi tarih sırasına göre dizilmelidir. 6331 sayılı Kanun kapsamındaki risk değerlendirmesi ve işyeri hekimi kayıtları ile sağlık kuruluşu raporları, iddia ile sonuç arasındaki bağı destekleyen belgelerdir.
Fesih Kararı Öncesi Kontrol
İstifa dilekçesi vermek, mobbing iddiasını çoğu zaman zayıflatır. Haklı nedenle fesih yapılacaksa gerekçenin yazılı ve tarihli biçimde bildirilmesi, sürenin işlemeye başladığı anın belgelenmesi gerekir. Fesih öncesi hazırlık yapılmadan atılan adım, sonradan telafi edilemeyebilir.
Not
Mobbing dosyalarında takvim ile delil aynı anda kurulur; birinin eksikliği diğerini işlevsiz bırakır. Çalışma statünüz, fesih tarihiniz ve elinizdeki yazışmalar incelenmeden verilecek genel bir yönlendirme yeterli olmaz. Süre kısıtları nedeniyle erken aşamada bir avukata danışmanız önerilir.